Chińskie plany pięcioletnie a biogaz i biometan. Jak cele z dokumentów przekładają się na rynek

W Chinach polityka biogazowa nie opiera się na jednej ustawie, lecz na kaskadzie dokumentów: od planu pięcioletniego, przez plany sektorowe dla energii odnawialnej i bioenergii, po wytyczne wielu instytucji i regulacje prowincji. Wiedza o tej strukturze jest niezbędna, by oceniać doniesienia o „celach” — bo cel w jednym dokumencie często ma niewiele wspólnego z rzeczywistą produkcją. Poniżej opisujemy trzy dokumenty, w których pojawiają się konkretne liczby, i wskazujemy, czego w nich nie ma.

13. plan bioenergii (2016–2020)

Plan wydała Narodowa Administracja Energii (NEA) 5 grudnia 2016 r. Zgodnie z opisem IEA za rok bazowy 2015 podano 19 mld m³ metanu z biogazu, przy czym przypis określa tę wartość jako teoretyczną: 14 mld m³ miało pochodzić z gospodarstw wiejskich, a 5 mld m³ z dużych projektów. Na 2020 r. plan wyznaczył cel 8 mld m³ rocznie biogazu z dużych instalacji (z zastępowaniem 9,6 mln t paliwa umownego), 0,5 GW mocy w elektrowniach biogazowych (wobec 0,3 GW w 2015 r.) oraz 30 mln t rocznie stałej biomasy. Osobnego celu dla biometanu IEA w tym opisie nie podaje.

Wytyczne z grudnia 2019 r.

Dokument 发改能源规〔2019〕1895号, wydany przez dziesięć instytucji centralnych i datowany na 4 grudnia 2019 r., wyznaczył cel powyżej 10 mld m³ bio-gazu ziemnego rocznie w 2025 r. i powyżej 20 mld m³ w 2030 r. Zapowiedział też badanie mechanizmu kwot „zielonego gazu”, preferencje gruntowe i podatkowe oraz możliwość wtłaczania do sieci miejskich. Ten dokument opisujemy szerzej w osobnym wpisie.

14. plan energii odnawialnej

Plan, oznaczony numerem 发改能源〔2021〕1445号, został opublikowany w czerwcu 2022 r.; według Climate Cooperation China wydała go NDRC wspólnie z ośmioma innymi resortami i instytucjami, a przypis tej strony podaje datę dokumentu 21 października 2021 r. W tekście zapisano:

• w 2025 r. roczna produkcja energii elektrycznej ze źródeł odnawialnych ma wynieść ok. 3,3 bln kWh, a generacja z wiatru i słońca ma się w okresie planu podwoić,
• nieelektryczne wykorzystanie energii odnawialnej (ogrzewanie z geotermii i biomasy, paliwa z biomasy, kolektory słoneczne) ma osiągnąć co najmniej 60 mln t paliwa umownego,
• biomasa ma służyć czystemu ogrzewaniu, a w rejonach wiejskich poza kluczowymi strefami kontroli zanieczyszczeń proponowane są domowe piece na pellet,
• biometan ma być przyspieszany: w każdym powiecie demonstracyjnym planuje się 1–3 projekty o rocznej produkcji rzędu 10 mln m³, z możliwością wtłaczania do sieci oraz zastosowaniem w transporcie, kotłach i energetyce,
• ma stopniowo rosnąć energetyka ze spalania odpadów komunalnych oraz biomasy rolniczej i leśnej i biogazu, a także wspierane są płynne paliwa z biomasy niespożywczej.

Wniosek: plan odnawialny koncentruje się na wietrze i fotowoltaice, ale w odróżnieniu od niektórych streszczeń prasowych zawiera też konkretne zapisy o biometanie. Nie znaleźliśmy w opisach ogólnokrajowego celu wolumenowego dla biometanu w tym planie; cel 10 i 20 mld m³ pochodzi z wytycznych z 2019 r.

Dlaczego deklaracje nie równają się produkcji

Zapisy o kwotach, taryfach czy preferencjach to dopiero zapowiedź. Ocena realizacji zależy od cen (biometan musi konkurować z gazem sieciowym lub być wsparty), logistyki surowców rolnych, zagospodarowania pofermentu i konkurencji o kapitał z wiatrem, fotowoltaiką i wodorem. Są to wnioski analityczne, a nie dane z dokumentów.

Jak czytać chińskie liczby

Warto zawsze sprawdzać, czy mowa o biogazie surowym, biometanie czy energii; czy cel dotyczy mocy, czy produkcji; czy liczba jest teoretycznym potencjałem (jak 19 mld m³ w planie bioenergii), czy produkcją faktyczną. Przekłady anglojęzyczne często upraszczają terminologię.

Co to oznacza dla Polski/Europy

Chiński przykład uczy, że cele wolumenowe bez mechanizmu odbioru gazu i rynku pofermentu rzadko się spełniają — podobnie jak w polskich dyskusjach o 2 mld m³ biometanu do 2030 r. Najważniejsze są instrumenty: taryfy, kwoty, gwarancje pochodzenia i prosty dostęp do sieci.