Chiny przyjmują ustawę przeciwko marnowaniu żywności. Kary dla gastronomii i dla blogerów

Chiński parlament przyjął w kwietniu 2021 r. ustawę przeciwko marnowaniu żywności, która obejmuje przede wszystkim gastronomię, ale też szkolne stołówki i twórców treści w mediach. Według Xinhua, powołującej się na badania terenowe posłów, w miejskiej gastronomii marnuje się ok. 18 mld kg żywności rocznie. Ustawa, liczącą według Global Times 32 artykuły, została przyjęta 29 kwietnia 2021 r. na 28. posiedzeniu Stałego Komitetu Ogólnochińskiego Zgromadzenia Przedstawicieli Ludowych i weszła w życie w dniu ogłoszenia.

Najważniejsze przepisy

Zgodnie z doniesieniami chińskich mediów oraz tekstem ustawy:

• podmioty gastronomiczne nie mogą wprowadzać klientów w błąd ani zachęcać ich do zamawiania nadmiernych ilości; za takie praktyki grozi kara do 10 000 juanów,
• lokale mogą pobierać opłatę od klientów, którzy pozostawiają duże ilości jedzenia, pod warunkiem że stawki są jasno podane,
• gastronomia marnująca duże ilości żywności może zapłacić do 50 000 juanów (Global Times),
• Global Times podaje też kary do 100 000 juanów dla blogerów żywieniowych, którzy tworzą lub rozpowszechniają filmy z objadaniem się,
• szkoły mają monitorować liczbę i skład osób korzystających ze stołówek i poprawiać zarządzanie żywieniem, w tym oferować zróżnicowane wielkości porcji.

Źródła różnią się angielskim tytułem aktu („Law on Food Waste”, „Law on Countering Food Waste”), co dobrze pokazuje, że przekłady bywają nieprecyzyjne.

Tło polityczne

Według China Daily najwyższe kierownictwo państwa wezwało do przeciwdziałania marnowaniu żywności w sierpniu 2020 r., a parlament przyspieszył prace nad ustawą. Jej deklarowanym celem jest zabezpieczenie bezpieczeństwa żywnościowego i promowanie tradycyjnej cnoty oszczędności.

Związek z gospodarką bioodpadami

Chiny generują ogromne ilości odpadów kuchennych, które od 2019 r. są oddzielane w miastach z obowiązkową segregacją (np. w Szanghaju). Zapobieganie ich powstawaniu zmniejsza obciążenie instalacji przerobowych — fermentacji beztlenowej i kompostowania. Ustawa nie jest więc sprzeczna z rozwojem biogazu z odpadów kuchennych: zgodnie z hierarchią postępowania z odpadami pierwszeństwo ma zapobieganie, a energia z resztek jest rozwiązaniem dla tego, czego uniknąć się nie da.

Co to oznacza dla Polski/Europy

W UE zapobieganie marnowaniu żywności jest celem prawnym, ale z reguły bez opłat dla klientów. Chiński model jest inny — przypomina o roli zachęt behawioralnych i kar w gastronomii, które mogłyby uzupełniać unijne cele redukcji strat żywności.