Dania: ile płacono za energię elektryczną z biogazu — od 74,5 øre/kWh do dopłat w gazie

Przez ponad dekadę Dania płaciła wytwórcom energii elektrycznej z biogazu wyraźnie więcej niż rynkową cenę prądu: według porozumienia energetycznego z 21 lutego 2008 r. biogazownie otrzymywały albo stałą cenę rozliczeniową 74,5 øre/kWh, albo premię 40,5 øre/kWh doliczaną do ceny rynkowej. Wsparcie finansowano z opłaty PSO, którą płacą odbiorcy energii.

Porozumienie z 2008 r.

Z odpowiedzi ministra przekazanej Folketingowi wynika, że po porozumieniu z lutego 2008 r. nowe i istniejące biogazownie mogły wybrać jedną z dwóch form. Pierwsza to stała cena rozliczeniowa 74,5 øre za kWh energii elektrycznej, odpowiednik taryfy gwarantowanej (feed-in tariff). Druga to premia 40,5 øre/kWh dodawana do rynkowej ceny energii (feed-in premium) z coroczną indeksacją. Premia nie jest porównywalna wprost ze stałą ceną, bo jej końcowa wartość zależy od ceny rynkowej danego roku. Biogaz był przy tym zwolniony z podatków energetycznych, a wsparcie energii z biogazu pochodziło z dopłat PSO.

Po przeliczeniu cena stała 74,5 øre/kWh to 0,745 DKK/kWh. Przy kursie ok. 7,46 DKK za euro (korona duńska jest ściśle powiązana z euro) daje to ok. 0,10 €/kWh, czyli ok. 100 €/MWh. To wartość znacznie wyższa niż hurtowe ceny energii z lat 2008–2019, więc dopłata stanowiła większą część przychodu.

Ustawa z 2013 r.

Nowelizacja ustawy o promocji energii odnawialnej (nr 900 z 2013 r.) wskazuje dla energii elektrycznej z biogazu i gazu ze zgazowania biomasy wartość 79,3 øre/kWh. Odpowiada to ok. 0,79 DKK/kWh, czyli ok. 106 €/MWh. Opis ustawy w bazie InforMEA nie wyjaśnia wprost mechanizmu stosowania tej liczby, dlatego traktujemy ją jako poziom odniesienia z przepisów, a nie gwarantowaną łączną stawkę dla każdej instalacji.

W raporcie krajowym z 2019 r. EA Energianalyse podaje, że w przypadku zgazowania termicznego biomasy wsparcie energii elektrycznej może sięgać 1,15 DKK/kWh ponad cenę rynkową (raport zrównuje przy tym gaz ze zgazowania z biogazem, który otrzymuje to samo wsparcie; to dopłata do ceny rynkowej, więc nie jest porównywalna z 79,3 øre/kWh, o którym nie wiadomo, czy opisuje cenę łączną). Różne technologie wytwarzania energii z gazu odnawialnego były więc wspierane różnymi stawkami.

Zmiana kierunku: od prądu do gazu w sieci

Z dostępnych opracowań wynika, że wsparcie przesuwało się z wytwarzania energii elektrycznej w małych jednostkach na wtłaczanie oczyszczonego biometanu do sieci gazowej. Oceniając kierunek zmian, należy pamiętać, że żadne ze źródeł tego wpisu nie opisuje szczegółowo harmonogramu wygasania dopłat do prądu z biogazu po 2020 r.

Dla porządku: Dania wspiera też biogaz uszlachetniony odrębną premią cenową (pristillæg til opgraderet biogas), a w maju 2020 r. Komisja zatwierdziła osobny program dla istniejących elektrowni na biomasę (zob. wpis o decyzji SA.55891).

Jak to czytać

• Duńska stawka 74,5 øre/kWh była wyraźnie wyższa od hurtowej ceny energii, co pozwoliło rozwinąć wiele biogazowni gospodarskich, ale obciążyło odbiorców opłatą PSO.
• Premia 40,5 øre/kWh wymagała od wytwórcy sprzedaży energii na rynku; stała cena zdejmowała z niego to ryzyko.
• Kolejne zmiany prawa przesuwały środek ciężkości na biometan, więc duńskie doświadczenie jest dla Polski przede wszystkim przykładem rozwoju rynku gazu z biogazu.

Przeliczenie na złotówki i euro

Porównując stawki z różnych krajów, warto trzymać się waluty oryginalnej i przeliczać tylko orientacyjnie. Duńska korona jest powiązana z euro w wąskim paśmie wokół ok. 7,46 DKK/EUR, więc przeliczenie na euro jest stabilne w czasie: 40,5 øre/kWh to ok. 54 €/MWh, 74,5 øre/kWh to ok. 100 €/MWh, a 79,3 øre/kWh to ok. 106 €/MWh. Zestawienie z innymi krajami wymaga jednak zawsze sprawdzenia, czy wartość oznacza cenę całkowitą, czy dopłatę do ceny rynkowej, bo różnica sięga kilkudziesięciu euro za megawatogodzinę.

Dlaczego stawki były wysokie

Duńskie biogazownie powstawały głównie jako instalacje gospodarskie i zbiorcze, przetwarzające gnojowicę z udziałem odpadów przemysłu spożywczego. Taki układ ma wysokie koszty inwestycyjne na jednostkę energii, a jednocześnie przynosi korzyści poza samą energią: ogranicza emisje z magazynowania gnojowicy i poprawia jej wartość nawozową. Wysoka stawka za energię elektryczną była narzędziem, które miało te pozytywne efekty uwzględnić w rachunku inwestora. Z tego samego powodu wsparcie było finansowane z opłaty PSO, a nie z podatku, który pobierano by od paliw.

Dla czytelnika z Polski wniosek jest praktyczny. Bezpośrednie porównanie z krajowymi cenami z aukcji OZE wymaga przeliczenia na złote i uwzględnienia innych elementów przychodu, takich jak ciepło i certyfikaty. Sama liczba w øre nie wystarczy do oceny, czy duńskie warunki były „lepsze” od polskich.