Od 3 lipca 2021 r. zakazy dla jednorazowych wyrobów z tworzyw sztucznych (dyrektywa SUP)

Od 3 lipca 2021 r. państwa członkowskie UE miały stosować zakazy wprowadzania do obrotu niektórych jednorazowych wyrobów z tworzyw sztucznych, wynikające z dyrektywy (UE) 2019/904 (tzw. dyrektywy SUP). Zakazy obejmują wyroby, dla których istnieją łatwo dostępne alternatywy: patyczki higieniczne, sztućce, talerze, słomki, mieszadełka oraz patyczki do balonów, a także pojemniki na żywność i napoje oraz kubki z polistyrenu ekspandowanego i wyroby z tworzyw oksydegradowalnych.

Co jeszcze wprowadza dyrektywa

Zakazy są tylko częścią przepisów. Dyrektywa przewiduje również:

• cele selektywnej zbiórki butelek – 77 proc. do 2025 r. i 90 proc. do 2029 r.;
• wymóg zawartości recyklatu w butelkach PET – 25 proc. do 2025 r. i 30 proc. we wszystkich butelkach do 2030 r.;
• oznakowanie niektórych wyrobów (m.in. chusteczek nawilżanych, kubków, wyrobów tytoniowych z filtrami), informujące o szkodliwości tworzyw dla środowiska;
• rozszerzoną odpowiedzialność producenta za koszty sprzątania i zbiórki dla wybranych wyrobów, takich jak filtry papierosowe i sprzęt rybacki;
• wymóg trwałego mocowania nakrętek do butelek, który ma obowiązywać od 2024 r.

Komisja Europejska opublikowała w maju 2021 r. wytyczne wyjaśniające, jak stosować definicje i zakazy.

Tworzywa biodegradowalne a bioodpady

Istotne dla branży biogazowej i kompostowania jest to, że dyrektywa zalicza do tworzyw sztucznych także tworzywa biopochodne i biodegradowalne. Oznacza to, że jednorazowe wyroby z takich materiałów również podlegają zakazom, jeśli znajdują się na liście. Dla zakładów przetwarzania bioodpadów to ważna wiadomość: zanieczyszczenie bioodpadów tworzywami, w tym biodegradowalnymi, które nie rozkładają się w warunkach instalacji, obniża jakość kompostu i pofermentu i zwiększa koszty usuwania zanieczyszczeń.

Znaczenie dla gospodarki odpadami

Dyrektywa wpisuje się w pakiet gospodarki o obiegu zamkniętym i w działania na rzecz ograniczenia plastikowych odpadów w morzach. W połączeniu z opłatą od niepoddawanych recyklingowi odpadów opakowaniowych z tworzyw, obowiązującą od stycznia 2021 r., zwiększa presję na państwa i producentów, by ograniczać jednorazowe wyroby i rozwijać zbiórkę selektywną.

Co dalej

Dla przedsiębiorców kluczowe są przepisy krajowe wdrażające dyrektywę, zwłaszcza dotyczące okresów przejściowych na wyprzedaż zapasów i zasad rozszerzonej odpowiedzialności producenta. Dla gmin – obowiązki informacyjne i dostosowanie systemów zbiórki.

Praktyczne skutki dla zakładów przetwarzających bioodpady

W praktyce wprowadzenie zakazów może poprawić jakość strumienia bioodpadów, jeśli jednorazowe wyroby z plastiku zostaną zastąpione papierem, drewnem lub materiałami wielokrotnego użytku. Z drugiej strony rosnące użycie torebek i opakowań oznaczanych jako kompostowalne budzi pytania o ich zachowanie w instalacjach: nie wszystkie rozkładają się w czasie typowym dla fermentacji lub kompostowania, więc operatorzy wymagają zwykle ścisłej selekcji i standardów dla takich materiałów.