Emisje i klimatPoradnik
Bilans GHG biometanu według RED II krok po kroku: wzór, składniki i progi redukcji
Jak liczy się emisje GHG biometanu w dyrektywie RED II: wzór E = eec + el + ep + etd + eu − esca − eccs − eccr, komponenty, paliwo kopalne odniesienia 94 g CO₂e/MJ i wymagane progi redukcji.
Emisje gazów cieplarnianych biometanu liczy się według metodyki dyrektywy RED II (dyrektywa (UE) 2018/2001), sumując emisje na wszystkich etapach łańcucha: uprawy lub pozyskania surowca, przetwarzania, transportu, dystrybucji i użycia, a następnie odejmując bonusy. Wynik wyraża się w gramach ekwiwalentu CO₂ na megadżul energii paliwa (gCO₂e/MJ) i porównuje z paliwem kopalnym odniesienia – 94 gCO₂e/MJ dla paliw transportowych. Biometan może być zaliczony do celów OZE, jeśli redukcja względem tej wartości osiągnie wymagany próg.
Wzór
W metodyce RED całkowite emisje paliwa wynoszą:
E = e_ec + e_l + e_p + e_td + e_u − e_sca − e_ccs − e_ccr
| Symbol | Znaczenie |
|---|---|
| e_ec | emisje z pozyskania lub uprawy surowca |
| e_l | emisje z zmian użytkowania gruntów (w praktyce dla odpadów i pozostałości zazwyczaj zero) |
| e_p | emisje z przetwarzania (fermentacja, uszlachetnianie, w tym straty metanu) |
| e_td | emisje z transportu i dystrybucji |
| e_u | emisje z użycia paliwa (dla paliw z biomasy zwykle zero, bo CO₂ jest biogeniczny) |
| e_sca | redukcja dzięki zwiększeniu gromadzenia węgla w glebie |
| e_ccs, e_ccr | redukcje związane z wychwytem, składowaniem i zastosowaniem CO₂ |
Redukcję emisji względem paliwa kopalnego oblicza się jako (EF − E)/EF, gdzie EF to emisje paliwa odniesienia. Dla paliw transportowych EF = 94 gCO₂e/MJ; dla ciepła i energii elektrycznej obowiązują inne wartości odniesienia.
Progi redukcji
W uproszczeniu:
- biopaliwa i biogaz w transporcie z instalacji uruchomionych od 1 stycznia 2021 r. – redukcja co najmniej 65%;
- paliwa z biomasy w elektroenergetyce, ciepłownictwie i chłodnictwie – 70% dla instalacji uruchomionych od 2021 r., 80% dla instalacji uruchomionych od 2026 r. (wartości dotyczą kryteriów dla wsparcia i zaliczania do celów).
Szczegółowe progi, daty graniczne i wyjątki należy czytać bezpośrednio w dyrektywie i w krajowym prawie transponującym.
Co składa się na emisje biometanu
- Surowiec. Odpady i pozostałości (gnojowica, odpady żywnościowe) mają zwykle zerowe lub bardzo niskie emisje z pozyskania; uprawy energetyczne wnoszą emisje z nawożenia, maszyn i zmian użytkowania gruntów.
- Fermentacja. Emisje z zużycia energii oraz z wycieków metanu, przede wszystkim z otwartych zbiorników pofermentu.
- Uszlachetnianie. Zużycie energii oraz poślizg metanu.
- Transport. Dostarczenie surowca do biogazowni, a gazu do odbiorcy.
- Bonusy. Za gnojowicę oraz za pewne praktyki rolnicze lub za wychwyt CO₂.
Wartości domyślne a rzeczywiste
Załączniki do dyrektywy zawierają wartości typowe i domyślne dla wybranych łańcuchów (np. biogaz z gnojowicy, odpadów, kukurydzy), zróżnicowane m.in. według rodzaju pofermentu (otwarty lub zamknięty) i sposobu zagospodarowania off-gazu. Wartości domyślne są konserwatywne (zwykle gorsze od typowych), więc dobrze działające instalacje często uzyskują lepszy wynik przez obliczenia rzeczywiste, wymagające danych i audytu certyfikującego. Wybór podejścia zależy od zysku z wyższej redukcji i kosztu weryfikacji.
Przykład obliczeniowy (ilustracyjny)
Założenia: biometan z mieszanki odpadów; emisje e_ec = 0 (odpady), e_p = 18 gCO₂e/MJ, e_td = 3, e_u = 0, bez bonusów. E = 21 gCO₂e/MJ. Redukcja: (94 − 21)/94 ≈ 77,7%, powyżej progu 65%. Gdyby strata metanu w uszlachetnianiu wzrosła i e_p podniosło się do 40 gCO₂e/MJ, wynik: E = 43; redukcja ≈ 54%, czyli poniżej progu. To pokazuje, że ograniczanie strat metanu i emisji z pofermentu może decydować o zgodności z wymaganiami. Wartości w przykładzie są założone, nie pochodzą z pomiarów.
Certyfikacja
Weryfikacji emisji dokonują krajowe lub unijne systemy dobrowolne (np. ISCC, REDcert) przez niezależne jednostki certyfikujące, które sprawdzają dane o surowcach, zużyciu energii, stratach i łańcuchu dostaw. Dla producenta oznacza to konieczność prowadzenia ewidencji: bilansu masy, dokumentów dostaw, wyników pomiarów i rozliczeń.
Typowe błędy przy liczeniu
Najczęstsze pomyłki to pomijanie emisji z magazynowania pofermentu, przyjmowanie zbyt optymistycznego poślizgu metanu bez potwierdzenia pomiarami, mieszanie jednostek (MJ biometanu a MJ surowca) oraz traktowanie wartości z jednego łańcucha jako uniwersalnych dla innego. Warto też pamiętać, że bilans masy w instalacji wielosubstratowej wymaga przypisania emisji do poszczególnych strumieni (alokacja), a niewłaściwy podział może zmienić wynik. Dlatego dane wejściowe, takie jak ilości i rodzaje substratów, zużycie energii i dokumentacja dostaw, powinny być zbierane systematycznie od pierwszego dnia pracy instalacji.
Podsumowanie
Metodyka RED sprawia, że wartość biometanu jest związana z jego śladem węglowym: im niższe emisje procesowe, tym większy zapas względem progu i tym wyższa wartość handlowa. Warto planować instalację z myślą o emisjach: szczelne zbiorniki pofermentu, niski poślizg metanu i energia z OZE.
Źródła
Powiązane wpisy
