IEA: plan 10 działań, by UE ograniczyła zależność od rosyjskiego gazu. Miejsce na biogaz i biometan

Międzynarodowa Agencja Energii (IEA) opublikowała 3 marca 2022 r. plan 10 działań, które pozwoliłyby Unii Europejskiej ograniczyć import rosyjskiego gazu o ponad jedną trzecią w ciągu roku. Dokument powstał w odpowiedzi na inwazję Rosji na Ukrainę i rosnące ryzyko przerwania dostaw. Wśród proponowanych środków znalazło się także zwiększenie podaży biogazu i biometanu – z zastrzeżeniem, że ich łańcuchy dostaw wymagają czasu.

Co się zmienia

Rosja dostarczała do UE w 2021 r. według szacunków IEA około 155 mld m³ gazu, z czego większość gazociągami. Plan agencji nie zakłada jednej recepty, lecz zestaw działań krótko- i średnioterminowych:

• niezawieranie nowych kontraktów z Rosją i zastępowanie dostaw gazem z innych źródeł, w tym LNG,
• wprowadzenie minimalnych obowiązków napełnienia magazynów gazu,
• przyspieszenie budowy farm wiatrowych i fotowoltaicznych,
• maksymalne wykorzystanie istniejących źródeł niskoemisyjnych, w tym bioenergii,
• osłony dla odbiorców energii elektrycznej,
• szybsza wymiana kotłów gazowych na pompy ciepła, poprawa efektywności i tymczasowe obniżenie temperatury w budynkach o 1°C.

Biogaz i biometan pojawiają się w tej układance jako element zwiększania krajowych dostaw gazu. IEA zastrzega przy tym, że to źródło o wolniejszym tempie wzrostu: potrzeba projektów, przyłączeń do sieci, zezwoleń i surowców.

Znaczenie dla branży w Polsce

Polska ma w tym planie szczególne znaczenie. Rosyjski gaz stanowił istotną część krajowego importu, a kontrakt jamalski kończył się w 2022 r. Jednocześnie kraj dysponuje dużym potencjałem rolniczym i odpadowym dla biogazu. W marcu 2022 r. obowiązują jednak nadal przepisy, które nie definiują biometanu i nie przewidują dla niego rejestru ani gwarancji pochodzenia.

Dla inwestorów oznacza to dwie rzeczy. Po pierwsze, zainteresowanie politykę gazową uwidacznia, że gaz odnawialny może liczyć na polityczne wsparcie. Po drugie, tempo, w jakim zostaną zbudowane instalacje, zależy od szybkiego uporządkowania zasad przyłączania do sieci, wsparcia i certyfikacji.

Jak policzyć efekt

Plan IEA operuje w skali dziesiątek miliardów metrów sześciennych rocznie, więc pojedyncze biogazownie nie zmienią bilansu. Ważne jest jednak, że agencja uwzględnia w nim źródła krajowe, które można rozwijać równolegle do importu. W branży biogazowej oznacza to potrzebę myślenia portfelowo: nie ma jednego źródła, które zastąpi Rosję, lecz zestaw – LNG, magazyny, efektywność, OZE i gazy odnawialne. Dla biometanu najważniejsze jest, by projekty nie czekały latami na pozwolenia i przyłączenia, bo to właśnie czas decyduje o tym, ile gazu pojawi się w systemie do końca dekady.

Co dalej

IEA zapowiada kolejne analizy, a Komisja Europejska przygotowuje własny pakiet działań. Warto obserwować, czy do planów UE trafi konkretny cel dla biometanu, jakie instrumenty wsparcia zostaną zaproponowane oraz czy wzrośnie finansowanie z funduszy unijnych na instalacje uszlachetniające biogaz.