Jak działa kalifornijski LCFS i dlaczego biometan z obornika może mieć ujemną intensywność węglową

Low Carbon Fuel Standard (LCFS) to kalifornijski system rynkowy, który obniża średnią intensywność węglową paliw transportowych, nagradzając paliwa czystsze od ustalonego benchmarku i obciążając paliwa brudniejsze. Według CARB rada zatwierdziła regulację LCFS w 2009 r., a wdrażanie ruszyło 1 stycznia 2011 r. Dla biogazu ma to szczególne znaczenie: biometan z obornika czy odpadów żywnościowych może uzyskiwać bardzo niską, a nawet ujemną intensywność węglową, co przekłada się na wysokie przychody ze sprzedaży kredytów.

Podstawowa mechanika

Każdemu paliwu przypisuje się intensywność węglową (CI), wyrażoną w gramach ekwiwalentu CO₂ na megadżul energii. Uwzględnia ona emisje z całego cyklu życia: od pozyskania surowca, przez produkcję i transport, po zużycie. Regulator ustala benchmark CI, który z roku na rok się obniża. Podmiot, który wprowadza do obrotu paliwo o CI niższej niż benchmark, generuje kredyty; paliwo o CI wyższej niż benchmark generuje deficyty. Strony zobowiązane (np. importerzy i producenci benzyny i diesla) muszą pokryć swoje deficyty kredytami — własnymi lub kupionymi od innych uczestników rynku.

W ten sposób system nie nakazuje konkretnej technologii: łączny wynik ma osiągnąć wymagany spadek CI, a koszt redukcji pokrywa rynek kredytów.

Dlaczego CI biometanu może być ujemna

Konwencjonalny gaz ziemny ma dodatnią CI. Biometan z odpadów rolniczych lub komunalnych jest inny, bo jego wytwarzanie może zapobiegać emisjom, które wystąpiłyby w scenariuszu bazowym. Gnojowica przechowywana w otwartych lagunach emituje metan; jeśli biogazownia ten metan wychwytuje i spala lub uszlachetnia, emisja zostaje „uniknięta”. Metodyka LCFS zalicza tę oszczędność jako kredyt do bilansu paliwa, dlatego łączna CI biometanu z gnojowicy bywa niższa od zera. W Waszyngtonie, według podsumowania Ecology za III kwartał 2025 r., biometan należał do głównych źródeł generowania kredytów obok energii elektrycznej, etanolu, oleju napędowego odnawialnego i biodiesla.

Skąd przychody projektu

Sprzedawane są dwa strumienie: sam gaz oraz kredyty LCFS. W USA biometan używany jako paliwo transportowe może dodatkowo generować jednostki RIN w ramach federalnego Renewable Fuel Standard. Równoległe stosowanie krajowego RIN i stanowych kredytów jest jedną z przyczyn, dla których Kalifornia stała się główną areną dla projektów RNG z obornika, a ceny kredytów — czynnikiem kształtującym plany inwestycyjne.

Kontrowersje

Kredytowanie unikniętego metanu jest krytykowane przez organizacje ekologiczne, które twierdzą, że premiuje wielkoskalowe, intensywne farmy i zmniejsza motywację do ograniczania emisji u źródła. Zwolennicy podkreślają, że wychwyt metanu rzeczywiście obniża emisje i że bez kredytu wiele projektów nie byłoby opłacalnych. W listopadzie 2024 r. rada CARB zatwierdziła nowelizację programu, która według Biomass Magazine wygasza kredytowanie unikniętego metanu dla biometanu spalanego jako paliwo (szczegóły opisujemy w osobnym newsie).

Inne jurysdykcje

Podobne systemy działają w innych miejscach. Waszyngtoński Clean Fuel Standard działa od 1 stycznia 2023 r.; w III kwartale 2025 r. uczestnicy wygenerowali tam według Ecology 389 890 kredytów i 351 859 deficytów, a dane przekazało 206 podmiotów. Oregon ma własny Clean Fuels Program. W Kanadzie na poziomie federalnym od 2022 r. obowiązują Clean Fuel Regulations, a w Kolumbii Brytyjskiej własny system niskoemisyjnych paliw. Każdy z tych systemów ma odrębne metodyki, więc kredyt z jednego nie jest wymienialny na drugi.

Co to oznacza dla Polski i Europy

W UE odpowiednikiem jest obowiązek redukcji intensywności emisji paliw (RED, FuelEU w żegludze, ReFuelEU w lotnictwie), jednak rynek kredytów jest tu mniej zintegrowany niż w Kalifornii. Dla europejskich producentów biometanu lekcją z LCFS jest znaczenie jasnej, stabilnej metodyki: gdy zasady obliczania CI są sporne lub zmienne, rośnie ryzyko inwestycyjne. Warto też zauważyć, że w UE metoda kredytowania unikniętego metanu (bonus za gnojowicę) jest zapisana w ramach RED i nie jest przedmiotem corocznych decyzji administracyjnych, co daje większą przewidywalność, ale mniejszą elastyczność.

Warto pamiętać, że kredyt LCFS jest przychodem dodatkowym wobec ceny samego gazu i ewentualnych RIN, a jego wartość zmienia się wraz z podażą kredytów i zaostrzaniem benchmarku.

Najważniejsze pojęcia

• CI (carbon intensity) — emisje cyklu życia paliwa na jednostkę energii.
• Benchmark — roczny poziom odniesienia, względem którego liczy się kredyty i deficyty.
• Kredyt — jednostka równa 1 t CO₂e, wygenerowana przez paliwo o CI poniżej benchmarku.
• Avoided methane — kredyt za metan, którego emisję zapobiega instalacja.