Komisja proponuje nową dyrektywę o oczyszczaniu ścieków: neutralność energetyczna i biogaz

Komisja Europejska przedstawiła 26 października 2022 r. wniosek dotyczący rewizji dyrektywy w sprawie oczyszczania ścieków komunalnych (UWWTD). Projekt zaostrza wymagania wobec oczyszczalni, rozszerza je na mniejsze aglomeracje, wprowadza cel neutralności energetycznej sektora oraz zasadę rozszerzonej odpowiedzialności producentów za mikrozanieczyszczenia, np. leki i kosmetyki. Dla branży biogazowej istotne jest to, że w ścieżce dojścia do neutralności energetycznej oczyszczalnie mają korzystać z odnawialnych źródeł, w tym biogazu z fermentacji osadów.

Co się zmienia

Oczyszczalnie ścieków są dużymi odbiorcami energii. W projekcie Komisji sektor ma zredukować zużycie energii i produkować energię z odnawialnych źródeł – wiatru, słońca i biogazu – tak aby w horyzoncie czasowym osiągnąć neutralność energetyczną. Dyrektywa przewiduje audyty energetyczne i obowiązek raportowania. Dodatkowo zaostrza się wymagania dotyczące usuwania biogenów (azotu i fosforu), co zwiększa zapotrzebowanie na bardziej zaawansowane technologie oczyszczania.

Komisja proponuje też objęcie dyrektywą mniejszych aglomeracji oraz monitoring wybranych zanieczyszczeń. Rozszerzona odpowiedzialność producentów oznacza, że koszty usuwania mikrozanieczyszczeń z leków i kosmetyków mają ponosić ich wytwórcy, a nie wyłącznie odbiorcy usług wodociągowych.

Znaczenie dla branży w Polsce

W Polsce wiele oczyszczalni, zwłaszcza większych, prowadzi fermentację osadów i produkuje biogaz, wykorzystywany w kogeneracji. Cel neutralności energetycznej zwiększa wartość takich instalacji i może zachęcić do modernizacji komór fermentacyjnych, wdrażania kofermentacji z dodatkowymi substratami (np. odpadami z przemysłu spożywczego) oraz poprawy efektywności energetycznej.

Z drugiej strony zaostrzenie wymagań dotyczących usuwania azotu i fosforu oraz konieczność dostosowania infrastruktury w mniejszych aglomeracjach oznaczają duże nakłady inwestycyjne. Dla gmin i spółek wodociągowych kluczowe będą źródła finansowania, w tym środki unijne i krajowe.

Jak biogaz z osadów wpisuje się w cel

Fermentacja osadów jest tradycyjną techniką stabilizacji, która daje biogaz o zawartości metanu w typowym przedziale kilkudziesięciu procent. Wykorzystywany w kogeneracji pokrywa część zapotrzebowania oczyszczalni na energię elektryczną i ciepło. W większych obiektach opłacalne może być też uszlachetnianie do biometanu. Cel neutralności energetycznej zwiększa wartość takich rozwiązań i zachęca do łączenia osadów z innymi substratami, ale wymaga też inwestycji w efektywność energetyczną napowietrzania, które odpowiada za największą część zużycia prądu.

Co dalej

Projekt trafia do Parlamentu Europejskiego i Rady. Spór będzie dotyczył m.in. horyzontu czasowego neutralności energetycznej, zakresu rozszerzonej odpowiedzialności producentów oraz harmonogramu dostosowania mniejszych aglomeracji. Oczyszczalnie, które planują inwestycje w fermentację osadów lub zagospodarowanie biogazu, powinny śledzić zapisy o neutralności energetycznej, bo mogą one wpłynąć na kryteria wsparcia i opłacalność projektów.