Litwa: jak wspierana jest energia z biogazu — taryfa dla małych, aukcje premii dla reszty

Litewski system wsparcia energii z biogazu opiera się dziś na dwóch zasadach: niewielkie instalacje do 10 kW mają taryfę stałą, a wszystkie większe, w tym typowe biogazownie rolnicze, muszą wygrać aukcję premii rynkowej. Odrębny tor mają instalacje wtłaczające biogaz do sieci gazowej, których nie obejmują przetargi na energię elektryczną.

Dwa tory dla energii elektrycznej

Według zestawienia EurObserv'ER do 10 kW przysługuje technologiczna taryfa stała, którą obejmuje 50% wyprodukowanej energii. Powyżej tego progu premię rynkową można uzyskać tylko w przetargu. Dla biogazowni oznacza to, że ścieżka „zgłoś instalację i pobieraj stałą stawkę” przestała być dostępna dla zdecydowanej większości projektów.

Premia rynkowa działa tak: wytwórca sprzedaje energię na rynku, a do rynkowej ceny energii dopłacana jest wylicytowana premia. W aukcji 2019 r. przyjęto limit oferty 48,93 €/MWh premii; premia jest wypłacana przez 12 lat, jeśli projekt wytwarza uzgodnioną ilość energii.

Aukcje od 2019 r.

Pierwszą neutralną technologicznie aukcję ogłoszono 2 września 2019 r., a termin składania ofert upłynął 25 listopada 2019 r. Pula wynosiła 300 GWh, a o wsparcie mogły się starać elektrownie słoneczne, wiatrowe oraz instalacje na biogaz i biomasę (szczegóły w relacji z pierwszej rundy). Harmonogram zapowiada kolejne rundy:

Biogaz w sieci gazowej

Według tego samego zestawienia biogaz wtłaczany do sieci gazowej jest rozliczany poza systemem aukcji energii elektrycznej: taryfy ustala regulator, a operator sieci ma obowiązek odbioru biogazu spełniającego wymagania jakościowe. To rozwiązanie jest bliskie logice taryf stałych: wytwórca zna cenę zakupu z góry. Dla inwestora wybór ścieżki (kogeneracja z aukcji lub wtłaczanie z taryfą regulatora) wpływa na cały model projektu, od wielkości instalacji po zagospodarowanie ciepła.

Co z tego wynika

• Biogazownia powyżej 10 kW nie ma gwarancji, że wsparcie otrzyma, bo wygrywa najtańsza oferta w aukcji, a nie każdy wnioskodawca.
• Premia rynkowa przesuwa na wytwórcę ryzyko cen energii, więc ważne są elastyczna praca agregatu i sprzedaż ciepła.
• Przy zerowych ofertach, jakie złożyło co najmniej trzech uczestników pierwszej rundy, rośnie presja kosztowa na wszystkie technologie, także na biogaz.
• Dla inwestorów, którzy planują wykorzystanie biogazu do kogeneracji, kluczowe jest przygotowanie projektu (pozwolenia, przyłącze) przed ogłoszeniem terminu aukcji, ponieważ terminy rund są ogłaszane w harmonogramie.

Porównanie z innymi krajami regionu

Litewski model nie jest odosobniony: Estonia stosuje podobny schemat ruchomej premii wypłacanej przez 12 lat, a w Finlandii taryfa dla biogazu została zamknięta z początkiem 2019 r. i zastąpiona trybem przetargowym. W Polsce biogaz i biomasa konkurują natomiast w osobnych koszykach aukcyjnych. Zasada jest wspólna: państwa odchodzą od stałych stawek na rzecz konkurencji cenowej, a biogaz, który ma wyższe koszty paliwa niż wiatr czy słońce, traci przy braku koszyka technologicznego.

Przykład: jak działa premia rynkowa

Dla zobrazowania mechanizmu można przyjąć dwie hipotetyczne liczby (nie są to wyniki aukcji). Jeśli wytwórca wygrał z ofertą premii 30 €/MWh, a średnia cena rynkowa w danym okresie wynosi 50 €/MWh, to jego przychód wynosi cena rynkowa plus premia, czyli 80 €/MWh (szczegóły zależą od umowy, m.in. od sposobu wyliczania ceny rynkowej). Oferta „0 €/MWh” oznacza gotowość prowadzenia projektu bez dopłat w danym scenariuszu cen.

Pułap 48,93 €/MWh pełni rolę górnej granicy kosztu dla budżetu. Biogazownie, które mają wyższe koszty wytwarzania, muszą porównać swój koszt z tym limitem już na etapie studium wykonalności: projekt, który potrzebuje premii wyższej niż pułap, nie ma szans na zwycięstwo niezależnie od jakości dokumentacji.

Na co zwrócić uwagę przy analizie projektu

Przed przystąpieniem do aukcji warto sprawdzić trzy rzeczy: wymagany minimalny poziom produkcji (premia przysługuje, gdy projekt wytwarza uzgodnioną ilość energii), warunki gwarancji i kar za niedotrzymanie terminów oraz możliwość sprzedaży ciepła przez cały okres wsparcia. Każdy z tych elementów wpływa na to, jaką premię inwestor może rozsądnie zaoferować.