Pakiet gazowy: definicje gazów odnawialnych i niskoemisyjnych oraz ułatwienia dla biometanu

Komisja Europejska przedstawiła 15 grudnia 2021 r. pakiet gazowy (Hydrogen and Decarbonised Gas Market Package): wniosek dyrektywy (COM(2021) 803) i rozporządzenia (COM(2021) 804) w sprawie wspólnych zasad dla rynków gazów odnawialnych i ziemnego oraz wodoru. Pakiet ma dostosować prawo do celów klimatycznych: zdefiniować gazy odnawialne i niskoemisyjne, ułatwić ich wprowadzanie do sieci i stopniowo ograniczać rolę gazu kopalnego.

Główne elementy

• definicje – wprowadzenie jednolitych definicji gazu odnawialnego (w tym biometanu i wodoru z OZE) i niskoemisyjnego (w tym wodoru i paliw gazowych spełniających próg redukcji emisji w cyklu życia);
• certyfikacja i gwarancje pochodzenia – system potwierdzający pochodzenie i redukcję emisji, także w handlu transgranicznym;
• zniżki taryfowe – obniżone opłaty sieciowe za wprowadzanie gazów odnawialnych i niskoemisyjnych do sieci;
• przyłączanie – obowiązki operatorów sieci dotyczące przyłączania producentów gazów odnawialnych;
• wodór – zasady funkcjonowania sieci wodorowych i rynku wodoru;
• ograniczenie kontraktów – zakaz zawierania nowych długoterminowych umów na dostawy gazu ziemnego bez ograniczenia emisji, których okres przekraczałby 2049 r.

Wniosek nie wprowadzał natomiast wiążącego celu udziału gazów odnawialnych, o który zabiegała część branży, w tym konsorcjum Gas for Climate.

Znaczenie dla biometanu

Dla producentów biometanu pakiet jest najważniejszym unijnym aktem od czasu dyrektywy o OZE. Zniżki w opłatach i obowiązek przyłączania zmniejszają koszty wejścia na rynek, a system certyfikacji tworzy podstawę do handlu atrybutem odnawialnym. W Polsce oznaczało to, że krajowe regulacje dla biometanu, nad którymi pracowało ministerstwo po zawarciu porozumienia sektorowego w listopadzie, będą musiały uwzględniać unijne ramy.

Napięcia

Pakiet wywołał dyskusję o roli gazu ziemnego, wodoru niskoemisyjnego i energii jądrowej w miksie przyszłości, a także o równowadze między gazami odnawialnymi i wodorem. Przedstawiciele branży biogazowej wskazywali, że definicje i kryteria muszą być prosto stosowalne dla małych producentów.

Co dalej

Wnioski trafiły do Parlamentu Europejskiego i Rady. Dla inwestorów kluczowe było to, czy zniżki i przyłączanie zostaną zachowane w ostatecznych tekstach oraz jakie kryteria redukcji emisji zostaną przyjęte dla gazów niskoemisyjnych.

Co z celami ilościowymi

Brak wiążącego celu dla gazów odnawialnych oznaczał, że ich rozwój miał być napędzany przede wszystkim przez przepisy o dostępie do sieci, taryfach i certyfikacji, a także przez cele zawarte w dyrektywie o OZE. Część branży uważała, że to zbyt słaby sygnał dla inwestorów, natomiast operatorzy sieci zwracali uwagę na potrzebę zachowania elastyczności i neutralności technologicznej.

Wpływ na Polskę

Dla Polski pakiet oznaczał konieczność dostosowania prawa energetycznego: zasad przyłączania, taryf i systemu gwarancji pochodzenia dla gazów. Polskie podmioty, w tym operator systemu przesyłowego i spółki dystrybucyjne, miały więc czas na przygotowanie się do zmian, a krajowe prace nad regulacjami biometanowymi mogły zostać zsynchronizowane z unijnymi.