Rada UE przyjęła pakiet gazowo-wodorowy. Nowe zasady dla biometanu w sieci

Rada UE przyjęła 21 maja 2024 r. pakiet dotyczący rynków gazu i wodoru: dyrektywę (UE) 2024/1788 oraz rozporządzenie (UE) 2024/1789. Dla producentów biometanu to najważniejszy unijny zestaw przepisów o dostępie do sieci gazowej, ponieważ po raz pierwszy zapisuje reguły przyłączania instalacji gazów odnawialnych w skali całej Unii.

Najważniejsze zapisy

Pakiet jest przekształceniem (recast) dyrektywy 2009/73/WE i rozporządzenia 715/2009. Definiuje gaz odnawialny jako biogaz w rozumieniu dyrektywy o OZE, w tym biometan, oraz paliwa odnawialne pochodzenia niebiologicznego (RFNBO). Gaz niskoemisyjny to m.in. niskoemisyjny wodór, który musi dawać 70% redukcji emisji względem paliwa kopalnego.

Kluczowe dla biometanu są zasady dostępu do sieci:

• państwa zapewniają dostęp gazów odnawialnych i niskoemisyjnych niezależnie od tego, czy wytwórca przyłącza się do sieci dystrybucyjnej czy przesyłowej;
• operatorzy zapewniają stałą zdolność (firm capacity) dla instalacji gazów odnawialnych, a odmowa dostępu jest możliwa tylko w ograniczonych przypadkach;
• ponieważ wytwórcy zwykle łączą się z siecią dystrybucyjną, operatorzy powinni umożliwić przepływ zwrotny z dystrybucji do przesyłu lub zastosować alternatywy (rozwiązania inteligentne, bezpośrednie przyłącze do przesyłu);
• w punktach wejścia z instalacji gazów odnawialnych i niskoemisyjnych stosuje się wysokie zniżki w taryfach, chyba że istnieją inne mechanizmy wsparcia;
• Komisja może przyjmować akty wykonawcze określające opłacalne włączanie dużych wolumenów biometanu.

Co z celami

W toku prac Parlament proponował unijny cel dla biometanu, lecz w tekście końcowym go pominięto. Pakiet nie wyznacza liczbowych celów dla gazów odnawialnych, a jedynym ilościowym progiem jest 70% redukcji emisji dla gazów niskoemisyjnych.

Znaczenie dla branży w Polsce

Dla Polski, gdzie kolejki przyłączeniowe i niejasne zasady wtłaczania były jedną z głównych barier, zapisy o dostępie i zniżkach taryfowych tworzą ramy do odpowiedniego dostosowania krajowego prawa energetycznego. Polska Spółka Gazownictwa wydała już setki warunków przyłączenia biometanowni, ale fizyczne wtłaczanie nadal nie ruszyło. Transpozycja dyrektywy, na którą państwa będą miały dwa lata od wejścia w życie, będzie bezpośrednio wpływała na reguły przyłączania, rozdziału kosztów i planowania sieci.

Co dalej

Po przyjęciu przez Radę akt zostanie podpisany i opublikowany w Dzienniku Urzędowym UE, a następnie wejdzie w życie po 20 dniach. Rozporządzenie ma być stosowane po sześciu miesiącach od publikacji (niektóre przepisy wcześniej), a państwa członkowskie będą miały dwa lata na transpozycję dyrektywy. W tym czasie operatorzy sieci i regulatorzy powinni przygotować krajowe zasady dostępu, taryf wejścia i planów rozwoju sieci, a producenci biometanu – zebrać dokumentację do wniosków o przyłączenie.

Na co zwrócić uwagę w praktyce

Zapisy o dostępie nie zastępują krajowych procedur, a przepisy o zniżkach taryfowych mogą być różnie zaimplementowane. Producent biometanu powinien więc w rozmowach z operatorem sprawdzać: jaką zdolność stałą może otrzymać, czy możliwy jest przepływ zwrotny, kto pokrywa koszt przyłącza i jak będą liczone opłaty wejścia. Te elementy w dużej mierze decydują o rentowności projektu, często bardziej niż sama cena sprzedaży gazu.