RED III: co zmienia dla biogazu i biometanu – analiza i stan wdrożenia w Polsce

RED III, czyli dyrektywa (UE) 2023/2413 z 18 października 2023 r., zmienia dyrektywę 2018/2001 i podnosi unijny cel udziału energii ze źródeł odnawialnych do co najmniej 42,5% w 2030 r., z możliwością osiągnięcia 45%. Dla biogazu i biometanu najważniejsze są trzy elementy: zaostrzone i rozszerzone kryteria zrównoważonego rozwoju (art. 29), unijna baza danych śledząca paliwa odnawialne (art. 31a) oraz przyspieszenie procedur wydawania pozwoleń. Wpis opisuje stan na 24 listopada 2025 r.

Cele i terminy

Dyrektywa weszła w życie 20 listopada 2023 r. Państwa członkowskie miały ją wdrożyć do 21 maja 2025 r. (dla części przepisów termin był inny). Obok celu ogólnego na 2030 r. wprowadzono cele sektorowe: w transporcie albo 29% udziału OZE, albo 14,5% redukcji intensywności emisji gazów cieplarnianych, plus połączony cel dla zaawansowanych biopaliw i paliw RFNBO (5,5%, w tym co najmniej 1% RFNBO); w ogrzewaniu i chłodzeniu oraz w przemyśle – ścieżki wzrostu udziału OZE. Biometan wspiera realizację celów w transporcie, ciepłownictwie i przemyśle, o ile spełnia kryteria.

Kryteria zrównoważonego rozwoju: co zmieniono

Dodatkowo skorygowano kryteria gruntowe (m.in. wprowadzono pojęcie starych lasów i rozszerzono ochronę o wrzosowiska). Kluczowe jest rozróżnienie mocy 2 MW dla spalania gazu od progu 200 m³/h dla produkcji biometanu: biometanownia sprzedająca gaz do sieci może więc wymagać certyfikacji, nawet jeśli nie spala go w dużej jednostce.

Unijna baza danych i bilans masy

Art. 31a wymaga, by Komisja do 21 listopada 2024 r. uruchomiła bazę umożliwiającą śledzenie ciekłych i gazowych paliw odnawialnych oraz paliw węglowych z recyklingu. Państwa mają wymagać od podmiotów wpisywania danych o transakcjach i cechach zrównoważoności, w tym emisjach GHG. Dla celów bazy unijna sieć gazowa jest jednym systemem bilansu masy, a gwarancje pochodzenia gazu mają być przenoszone do bazy i unieważniane po pobraniu gazu. Państwa mogą używać krajowych baz danych połączonych z bazą unijną. Według informacji Komisji baza została uruchomiona, a trwały rozmowy o terminie pełnego obowiązkowego stosowania.

Przyspieszenie procedur

RED III wprowadza obszary przyspieszonego rozwoju OZE, skrócone terminy wydawania pozwoleń (do 12 miesięcy w obszarach przyspieszonego rozwoju i do dwóch lat poza nimi) oraz domniemanie nadrzędnego interesu publicznego dla projektów OZE. Dla biogazowni oznacza to potencjalnie krótsze procedury, o ile krajowe przepisy je wdrożą i obejmą biogaz.

Stan wdrożenia w Polsce (listopad 2025)

Termin transpozycji minął 21 maja 2025 r., a pełne wdrożenie do polskiego prawa nie było w listopadzie 2025 r. zakończone – prace legislacyjne nad nowelizacją ustawy o OZE i powiązanych przepisów trwały. Część przepisów związanych z dyrektywą RED II (w brzmieniu z 2022 r.) wprowadziła ustawa z 21 lutego 2025 r. o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych: akredytację jednostek certyfikujących, przepisy o bilansie masy oraz obowiązek przekazywania danych do unijnej bazy danych, a w ustawie o OZE – kryteria dla paliw gazowych z biomasy w instalacjach uruchomionych po 31 grudnia 2023 r. o mocy od 2 MW. Inwestorzy planujący biometanownię powinni zakładać dostosowanie do kryteriów RED III oraz ścisłe prowadzenie dokumentacji partii.

Co to oznacza dla inwestora

1. Planuj redukcję emisji GHG z zapasem względem progu 80% w nowych instalacjach.
2. Zadbaj o certyfikację niezależnie od sposobu spalania lub sprzedaży gazu.
3. Przygotuj infrastrukturę danych: pomiary, ewidencja substratów, bilans masy.
4. Śledź krajowe projekty: terminy, okresy przejściowe i definicje instalacji.

Rolnicze biogazownie a nowe progi

Podniesienie wymagań nie dotyka równo wszystkich biogazowni. Instalacje spalające biogaz w kogeneracji o mocy cieplnej poniżej 2 MW pozostają poza zakresem kryteriów, o ile państwo członkowskie nie rozszerzy ich na mniejsze obiekty. Zmienia się natomiast sytuacja biometanowni: próg 200 m³/h metanu odpowiada w przybliżeniu 1,75 mln m³ metanu rocznie przy pracy przez cały rok (200 × 8760 h), więc objęte kryteriami będą typowe instalacje wtłaczające gaz do sieci. Dla właścicieli małych instalacji rolniczych kluczowa jest więc nie tyle sama dyrektywa, ile to, czy Polska skorzysta z możliwości objęcia mniejszych źródeł oraz jakie okresy przejściowe wprowadzi.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.