Rynek substratów biogazowych w Polsce: trendy i kierunki na 2026 rok

Rynek substratów biogazowych w Polsce przechodzi zmianę struktury: baza instalacji rośnie, rolnicze biogazownie konkurują o kiszonki i gnojowicę, a w tle rośnie strumień bioodpadów i zainteresowanie biometanem. Według rejestru KOWR w maju 2026 r. było 209 biogazowni rolniczych, co oznacza wyraźny wzrost w porównaniu z 2021 r. (116) i listopadem 2022 r. (141).

Skala rynku

Rejestr wytwórców biogazu rolniczego prowadzony przez KOWR wykazywał na początku marca 2026 r. 204 instalacje należące do 170 wytwórców, o łącznej mocy elektrycznej ok. 184,3 MW. Na 28 maja 2026 r. liczba wzrosła do 209 instalacji i 175 podmiotów. W marcu 2025 r. było 181 instalacji. Raport „Biogaz i biometan w Polsce 2026” szacuje, że liczba obiektów biogazowych ogółem (z instalacjami składowiskowymi, oczyszczalnianymi i komunalnymi) przekroczyła 400 na koniec 2025 r. Różne zestawienia podają różne liczby, bo stosują różne definicje i daty.

Substraty rolnicze

Kiszonki z roślin energetycznych (kukurydza, żyto, trawy), gnojowica i obornik mają przewidywalny skład i stabilną jakość, co ułatwia prowadzenie procesu. Są jednak powiązane z rynkiem rolnym: koszty produkcji, dzierżawa gruntów i ceny zbóż wpływają na koszt kiszonki. Dla operatorów ważny jest nie tylko koszt tony, ale koszt metra sześciennego metanu, co omawia wpis Planowanie zapotrzebowania na substraty oraz szczegółowo Kiszonka z kukurydzy na biogaz. Od 2023 r. o tym, co zalicza się do biogazu rolniczego, decyduje lista substratów w rozporządzeniu (Biogaz rolniczy w ustawie o OZE).

Substraty odpadowe

Odpady z przetwórstwa spożywczego, bioodpady komunalne, osady ściekowe czy wywar gorzelniany mają często wyższy potencjał metanowy i mogą dawać opłatę za przyjęcie (gate fee). Ich dostępność jest jednak mniej przewidywalna, skład zmienny, a przepisy bardziej złożone (BDO, wymagania sanitarne). Zasady rachunku kosztów opisuje wpis Koszty eksploatacji (OPEX) biogazowni rolniczej.

Sezonowość

Kiszonki powstają głównie w okresie żniwnym i muszą być magazynowane przez cały rok; odpady owocowo-warzywne mają szczyty latem i jesienią, a odpady mięsne są rozłożone równiej. Operatorzy, którzy potrafią elastycznie przełączać receptury, osiągają większą stabilność. Dywersyfikacja źródeł ogranicza ryzyko: operator uzależniony od jednego substratu jest narażony na wahania ceny i dostępności. Zasady bilansowania rocznego: Planowanie zapotrzebowania na substraty.

Kierunki na 2026 r.

• Dalsza presja kosztowa na substraty rolnicze, zwłaszcza tam, gdzie wiele instalacji konkuruje o ten sam obszar zaopatrzenia.
• Większa podaż bioodpadów po rozszerzeniu selektywnej zbiórki, choć jakość strumienia wymaga odpakowywania.
• Rozwój biometanu: nowe instalacje zwiększają popyt na substraty o dużej wydajności (Rynek biometanu w Europie).
• Cyfryzacja zakupów i danych: porównywanie parametrów substratów (BMP, TS, VS) i cen, co ułatwia platformy branżowe oraz Badania BMP.

Bez własnych badań BMP i bilansu opłacalności nie da się wiarygodnie ocenić, który substrat jest najtańszym źródłem metanu w konkretnej instalacji.

Czynniki, które warto śledzić

W kolejnych miesiącach na rynek substratów wpłyną m.in.: zmiany w systemie wsparcia biogazu i biometanu, tempo wdrożenia RED III w polskim prawie (RED III: analiza transpozycji w Polsce), ceny gazu i uprawnień do emisji, warunki pogodowe wpływające na plony oraz tempo rozbudowy infrastruktury odbioru bioodpadów w gminach. Dla indywidualnego operatora istotniejsze od ogólnych trendów bywa lokalne otoczenie: ilu konkurentów korzysta z tych samych źródeł substratu i jakie są realne koszty transportu.

Uwaga o danych

Zestawienia liczby instalacji różnią się w zależności od źródła i daty, a nie wszystkie są oficjalne. W analizach prowadzonych w celach inwestycyjnych należy odwoływać się do bieżącego stanu rejestru KOWR, danych URE oraz sprawozdań branżowych.