Ustawa chroniąca odbiorców gazu: ceny ograniczone na cały 2022 r., rekompensaty dla sprzedawców

Ustawa z 26 stycznia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców paliw gazowych w związku z sytuacją na rynku gazu weszła w życie 29 stycznia 2022 r. (Dz.U. 2022 poz. 202). Chroni gospodarstwa domowe oraz wybrane instytucje przed skutkami rekordowych cen gazu na rynku hurtowym: w 2022 r. płacą one nie więcej niż wynika z taryf zatwierdzonych przez Prezesa URE, a różnicę względem kosztów sprzedawcy pokrywa państwo.

Co się zmienia

Kluczowy jest art. 10: sprzedawcy z zatwierdzoną taryfą muszą stosować ją wobec wszystkich chronionych odbiorców od 1 stycznia do 31 grudnia 2022 r. Ceny są cenami maksymalnymi, a opłaty niezwiązane z paliwem gazowym nie mogą przekroczyć poziomu z 1 stycznia 2022 r. Chronieni są:

• gospodarstwa domowe,
• wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe,
• podmioty dostarczające gaz do lokali mieszkalnych,
• instytucje użyteczności publicznej (m.in. placówki ochrony zdrowia, szkoły, ochotnicze straże pożarne, organizacje pozarządowe), po złożeniu stosownych oświadczeń.

Rekompensaty wypłaca Zarządca Rozliczeń S.A. Przy obliczaniu kosztów ustawa przyjmuje cenę referencyjną 310 zł/MWh. Całkowita rekompensata nie może przekroczyć 10 mld zł; źródłem jest Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny, zasilany m.in. 40% wpływów z aukcji uprawnień do emisji w 2022 r. (do 6,424 mld zł) i środkami Funduszu COVID-19. Sprzedawca z urzędu i podmioty z obowiązkiem z art. 49b Prawa energetycznego mogą korzystać z gwarancji Skarbu Państwa dla kredytów i obligacji – do 20 mld zł oraz 10 mld zł.

Za niestosowanie cen maksymalnych grozi kara od 1 mln zł do 15% przychodu sprzedawcy.

Znaczenie dla branży w Polsce

Dla branży biogazowej i biometanowej ustawa jest sygnałem, że ceny gazu stały się tematem politycznym, a bezpieczeństwo dostaw – priorytetem. Wysokie ceny gazu poprawiają ekonomikę gazów odnawialnych względem paliw kopalnych, ale mechanizm ograniczenia cen dotyczy odbiorców końcowych, nie producentów biogazu czy biometanu. Pozostaje otwarte pytanie, jak w przyszłości zostanie uregulowany obrót biometanem, który w Polsce nie ma jeszcze ram prawnych.

Dla odbiorców przemysłowych ustawa nie oznacza ochrony – ich ceny kształtuje rynek. To jeden z powodów, dla których coraz częściej mówi się o własnych źródłach gazu, w tym o biometanie produkowanym lokalnie.

Mechanizm rozliczeń krok po kroku

Sprzedawca składa do Zarządcy Rozliczeń comiesięczny wniosek o rekompensatę, w którym porównuje faktyczne koszty zakupu gazu z kosztami uwzględnionymi w taryfie. Różnica – w granicach limitów i po weryfikacji – jest wypłacana w ciągu 14 dni. Po zakończeniu roku następuje rozliczenie roczne, a nadpłaty podlegają zwrotowi. Dzięki temu cały ciężar wahań cen hurtowych nie spada ani na gospodarstwa domowe, ani na sprzedawców, ale na budżet i fundusz celowy.

Co dalej

Ustawa zakłada rozliczanie rekompensat w kolejnych miesiącach, a rozliczenie końcowe w 2023 r. Rząd może przygotować kolejne rozwiązania, jeśli sytuacja na rynku gazu się pogorszy. Branża oczekuje równolegle przyspieszenia prac nad nowelizacją ustawy o OZE, która otworzyłaby drogę dla biometanu.