Ochrona odbiorców gazu w 2023 r.: cena maksymalna 200,17 zł/MWh i zwrot VAT

Ustawa z 15 grudnia 2022 r. o szczególnej ochronie niektórych odbiorców paliw gazowych w 2023 r. oraz w 2024 r. w związku z sytuacją na rynku gazu (Dz.U. 2022 poz. 2687) weszła w życie 21 grudnia 2022 r. Ogranicza ona ceny gazu dla odbiorców uprawnionych w 2023 r. do 200,17 zł/MWh, zatrzymuje opłaty dystrybucyjne na poziomie z 2022 r. i przewiduje zwrot VAT z faktur dla gospodarstw domowych o niskich dochodach. Dla producentów biogazu i biometanu jest to kontekst rynku, na którym ceny gazu pozostają przedmiotem interwencji państwa.

Co się zmienia

Odbiorcami uprawnionymi są głównie gospodarstwa domowe, a także wspólnoty i spółdzielnie mieszkaniowe oraz inne podmioty wskazane w Prawie energetycznym. Sprzedawcy dostają rekompensaty od Zarządcy Rozliczeń S.A., równe iloczynowi wolumenu gazu i różnicy między ceną taryfową a ceną maksymalną. Wnioski o rekompensatę składa się do 25. dnia miesiąca następnego po rozliczanym; pierwszy, za styczeń 2023 r., można było złożyć od 15 lutego 2023 r.

Ustawa wprowadza także rozwiązanie dla gospodarstw domowych o niskich dochodach: możliwość odzyskania VAT z faktur za gaz, jeśli dochód nie przekracza 2100 zł miesięcznie w gospodarstwie jednoosobowym lub 1500 zł na osobę w wieloosobowym.

Znaczenie dla branży w Polsce

Cena maksymalna 200,17 zł/MWh jest wyraźnie niższa od poziomów hurtowych z 2022 r., więc ustawa przenosi część ciężaru kryzysu z odbiorców na budżet. Dla producentów biogazu i biometanu oznacza to kilka kwestii:

• mechanizm nie obejmuje producentów gazu odnawialnego ani cen biometanu,
• niska cena dla odbiorców chronionych nie przekłada się na przychody wytwórców, którzy sprzedają gaz po cenach rynkowych lub kontraktowych,
• ceny gazu dla przemysłu i tzw. odbiorców niechronionych pozostają rynkowe, więc to tam biometan ma największe szanse konkurować.

Jednocześnie zamrożenie cen może zmniejszać presję na efektywność energetyczną i zmianę paliw w gospodarstwach domowych, co jest wadą takich rozwiązań z punktu widzenia polityki klimatycznej.

Skutki dla rynku

Cena maksymalna działa jak subsydium kierowane do wybranych odbiorców i nie zmienia sytuacji tych, którzy kupują gaz po cenach rynkowych. Mechanizm rekompensat wymaga sprawnego rozliczania i dostępności środków w funduszu celowym; opóźnienia w płatnościach mogą obciążać płynność sprzedawców. Z punktu widzenia polityki energetycznej istotne jest też, że kolejne lata interwencji kosztują budżet miliardy złotych, co zwiększa presję na działania obniżające zużycie gazu i zastępujące go lokalnymi źródłami, w tym biogazem.

Co dalej

Rozliczenia rekompensat potrwają do 2024 r. W przyszłym roku rząd będzie musiał zdecydować o dalszych krokach – utrzymaniu lub zakończeniu ochrony. Dla branży biogazowej istotne jest, by w nowych przepisach nie pominięto gazów odnawialnych i zapewniono stabilne warunki wsparcia, które nie zależą od doraźnych interwencji w ceny.