Wytyczne CEEAG 2022: nowe zasady pomocy państwa na energię i klimat — co z biogazem i biomasą

CEEAG, czyli wytyczne Komisji Europejskiej w sprawie pomocy państwa na rzecz klimatu, ochrony środowiska i energii, to dokument, według którego Bruksela ocenia programy wspierające m.in. biogazownie, elektrownie na biomasę i kogenerację. Komisja przyjęła je 27 stycznia 2022 r. w miejsce wytycznych z 2014 r. (EEAG).

Co zastępują i od kiedy

Wytyczne stosuje się do pomocy przyznawanej lub planowanej do przyznania od 27 stycznia 2022 r. Państwa członkowskie muszą dostosować istniejące programy zatwierdzone według EEAG do nowych zasad w terminie wskazanym w wytycznych. Dla Polski oznacza to, że programy aukcyjne i premie dla OZE będą oceniane według nowego zbioru reguł. CEEAG odzwierciedlają cele Zielonego Ładu: redukcję emisji o 55% do 2030 r. względem 1990 r. i neutralność klimatyczną do 2050 r.

Zakres

Wytyczne obejmują szerszy zbiór celów niż poprzednio: redukcję i usuwanie emisji gazów cieplarnianych (w tym energię odnawialną i efektywność energetyczną), budynki, gospodarkę o obiegu zamkniętym, ciepłownictwo i chłodnictwo z wysokosprawną kogeneracją, bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej, czystą mobilność i ochronę bioróżnorodności. Energia jądrowa jest poza zakresem wytycznych. Ulgi i opłaty parafiskalne nie są już ograniczone do wsparcia OZE.

Zasady dla energii odnawialnej

Wsparcie dla OZE mieści się w kategorii 4.1 (redukcja i usuwanie gazów cieplarnianych), którą Komisja traktuje jako klauzulę ogólną. Według CMS wytyczne nie faworyzują już z góry ustalonych progów, lecz elastyczniejszy system przetargów konkurencyjnych, z zachętą do otwartych przetargów technologicznie neutralnych (sam obowiązek przetargów znały już wytyczne EEAG). Przetargi dla wybranej technologii są dopuszczone w sytuacjach z otwartej listy, a wspólnoty energetyczne i MŚP mogą być zwolnione z przetargu, jeśli moc zainstalowana jest mniejsza niż 6 MW.

Pomoc ma pokrywać lukę finansowania, czyli koszt netto potrzebny do osiągnięcia celu pomocy w porównaniu z sytuacją bez pomocy. To zasada, z której wynika, że wsparcie nie powinno zapewniać nadmiernych zysków: jeżeli projekt jest opłacalny bez dopłat, premia nie jest uzasadniona.

Biogaz i biomasa

Według opisów kancelarii Covington i CMS wytyczne obejmują wsparcie energii odnawialnej. Energię z biogazu i biomasy definiuje i warunkuje RED II, więc instalacje korzystające z pomocy powinny spełniać kryteria zrównoważonego rozwoju z art. 29 dyrektywy (zob. wpis o kryteriach z art. 29).

Dlaczego przetargi, a nie stałe ceny

Przejście na przetargi ma uzasadnienie ekonomiczne: cenę wsparcia wyznacza konkurencja, a nie urzędnik, więc państwo ma mniejsze ryzyko przepłacenia. Dla biogazowni rolniczych, które mają wyższe koszty paliwa (substratów) niż wiatr czy fotowoltaika, oznacza to, że bez odrębnego koszyka technologicznego trudno wygrać w przetargu otwartym dla wszystkich. Dlatego możliwość przetargów dla wybranych technologii, przewidziana w wytycznych jako otwarta lista uzasadnionych sytuacji, jest dla sektora biogazu kluczowa.

Gaz i paliwa kopalne

Gaz może być wspierany tylko w ścisłych warunkach, tak aby nie dopuścić do uwięzienia w infrastrukturze i wyparcia czystszych inwestycji. Pozostałe paliwa kopalne co do zasady przestają być objęte pomocą, z wyjątkiem pomocy ułatwiającej wycofanie. Biogazownia jako źródło odnawialne mieści się w kategorii OZE, a nie w kategorii gazu, do której stosuje się ostrzejsze warunki.

Jak CEEAG łączą się z RED II

Wytyczne i dyrektywa o OZE uzupełniają się. RED II określa, jak powinny wyglądać systemy wsparcia z punktu widzenia polityki energetycznej (rynkowy charakter, ochrona przed zmianami wstecz, kryteria zrównoważonego rozwoju; zob. wpis o RED II), a CEEAG wyznaczają, kiedy takie wsparcie jest zgodne z unijnymi regułami pomocy państwa. Państwo, które chce utrzymać stały system premii dla biogazowni, musi więc zadbać o oba poziomy: zgodność z dyrektywą i notyfikację zgodną z wytycznymi. Dla inwestora oznacza to zwykle dłuższy proces uzgodnień i większą przewidywalność, bo decyzja Komisji określa ramy programu na kilka lat.

Co z tego wynika dla inwestora

• Programy wsparcia energii z biogazu i biomasy notyfikowane od 2022 r. będą oparte na przetargach, z wyjątkami dla małych instalacji.
• Wysokość pomocy ograniczona jest luką finansowania, więc premie są kalkulowane na podstawie kosztów.
• Zgodność z RED II (kryteria zrównoważonego rozwoju) jest warunkiem wsparcia.
• Przy ocenie projektu warto sprawdzić, czy wspólnota energetyczna lub MŚP może skorzystać ze zwolnienia z przetargu poniżej 6 MW.