Zezwolenie na przetwarzanie odpadów w biogazowni: wniosek, warunki i zabezpieczenie roszczeń

Jeśli biogazownia przyjmuje odpady do fermentacji, musi mieć zezwolenie na przetwarzanie odpadów (art. 41 ustawy o odpadach) albo pozwolenie zintegrowane, które w tym zakresie je zastępuje. Zezwolenie wydaje na wniosek posiadacza odpadów marszałek województwa lub starosta, po kontroli inspektora ochrony środowiska i straży pożarnej, na czas nie dłuższy niż 10 lat, a wnioskodawca musi ustanowić zabezpieczenie roszczeń. Instalacja pracująca wyłącznie na biomasie wyłączonej z ustawy (np. gnojowica, słoma) tego zezwolenia nie potrzebuje.

Czy to zezwolenie dotyczy twojej biogazowni

1. Biomasa poza ustawą (art. 2 pkt 6). Odchody objęte rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009, słoma i inne niebezpieczne naturalne substancje z rolnictwa i leśnictwa, wykorzystywane do energii z biomasy — poza ustawą o odpadach.
2. Odpady. Jeśli przyjmujesz odpady (np. z przetwórstwa żywności, odpady kuchenne), jesteś posiadaczem odpadów i potrzebujesz zezwolenia na przetwarzanie.
3. Pozwolenie zintegrowane. Podmiot obowiązany do uzyskania pozwolenia zintegrowanego jest zwolniony z obowiązku uzyskania zezwolenia na przetwarzanie (art. 45 ust. 1 pkt 4).
4. Inne zwolnienia. Art. 45 zawiera też zwolnienia dla wytwórców przetwarzających własne odpady na warunkach rozporządzeń oraz odzysku zgodnego z rozporządzeniami wykonawczymi; zawsze sprawdzaj, czy twoja sytuacja mieści się w nich dosłownie.

Który organ

• Marszałek województwa: m.in. dla przedsięwzięć mogących zawsze znacząco oddziaływać na środowisko, dla instalacji komunalnych oraz przy wypełnianiu terenów niekorzystnie przekształconych powyżej progów.
• Starosta: w pozostałych przypadkach.
• Regionalny dyrektor ochrony środowiska: na terenach zamkniętych.

Organ wydaje zezwolenie po zasięgnięciu opinii wójta, burmistrza lub prezydenta miasta; brak opinii w terminie z KPA oznacza przyjęcie opinii pozytywnej.

Wniosek: co w nim jest

Wniosek o zezwolenie na przetwarzanie zawiera m.in.:

• NIP posiadacza odpadów, rodzaje odpadów i roczną masę przetwarzanych oraz powstających odpadów;
• miejsce przetwarzania, miejsca i sposób magazynowania, maksymalne masy magazynowane;
• opis metody przetwarzania z procesem według załączników 1 i 2 (np. R3 dla fermentacji) i opis technologii z roczną mocą przerobową;
• w razie planowanej utraty statusu odpadów — wskazanie rodzajów odpadów i spełnienia warunków;
• możliwości techniczne i organizacyjne (kwalifikacje pracowników, liczba i jakość instalacji);
• przewidywany okres działalności, opis monitorowania i kontroli działalności oraz czynności po zakończeniu działalności;
• proponowaną formę i wysokość zabezpieczenia roszczeń.

Załączniki i kontrole

• zaświadczenia i oświadczenia o niekaralności (osoby wskazane w ustawie) oraz oświadczenia o braku cofniętych zezwoleń i wysokich kar w ostatnich 10 latach;
• operat przeciwpożarowy z uzgodnieniem komendanta Państwowej Straży Pożarnej (postanowienie);
• dokumenty dotyczące prawa do nieruchomości (dla niektórych rodzajów działalności) i dokumenty planistyczne zależnie od sytuacji terenu — sprawdź aktualny art. 42 ust. 3c–3d, bo przepisy planistyczne zmieniały się etapowo.

Przed wydaniem zezwolenia wojewódzki inspektor ochrony środowiska (z udziałem przedstawiciela organu) kontroluje instalację, obiekt lub miejsca magazynowania pod kątem wymagań ochrony środowiska, a komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej — pod kątem wymagań ochrony przeciwpożarowej i zgodności z operatem.

Odmowa, cofnięcie, wygaśnięcie

Organ odmawia zezwolenia m.in., gdy zamierzony sposób gospodarowania odpadami mógłby powodować zagrożenie dla życia, zdrowia lub środowiska, jest niezgodny z planami gospodarki odpadami lub z przepisami (w tym prawa miejscowego), a także z powodów związanych z karalnością i cofniętymi zezwoleniami w ciągu 10 lat. Zezwolenie można cofnąć po wezwaniu do usunięcia naruszeń; wygasa m.in. z upływem czasu, na który zostało wydane, i na wniosek podmiotu. Zezwolenie wydaje się na czas oznaczony, nie dłuższy niż 10 lat.

Co zrobić, gdy organ wezwie do usunięcia naruszeń

Jeśli posiadacz zezwolenia narusza przepisy, w sposób istotny narusza wymagania ochrony przeciwpożarowej lub działa niezgodnie z zezwoleniem, organ wzywa go do niezwłocznego zaniechania naruszeń i wyznacza termin usunięcia nieprawidłowości (art. 47 ust. 1). Jeśli mimo wezwania naruszenia trwają, organ cofa zezwolenie bez odszkodowania, może nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, a posiadacz musi na własny koszt usunąć odpady i negatywne skutki w środowisku. Przez 10 lat od ostatecznego cofnięcia nie wydaje się nowego zezwolenia w tym samym zakresie, a dotyczy to także osób powiązanych kapitałowo lub zarządczo. To dlatego prowadzenie instalacji zgodnie z zezwoleniem — w tym kodami, masami i warunkami magazynowania — ma większe znaczenie niż samo uzyskanie decyzji.

Zabezpieczenie roszczeń (art. 48a)

• Dotyczy posiadacza odpadów obowiązanego do uzyskania zezwolenia (poza zarządzającym składowiskiem).
• Ma pokryć koszty wykonania zastępczego: usunięcia odpadów z miejsca do tego nieprzeznaczonego i usunięcia negatywnych skutków lub szkód w środowisku, w tym związanych z pożarem.
• Wysokość = największa masa odpadów, które mogłyby być magazynowane w instalacji, razy stawka z rozporządzenia.
• Forma: depozyt, gwarancja bankowa, gwarancja ubezpieczeniowa lub polisa; gwarantem może być instytucja z UE upoważniona do gwarantowania długu celnego.
• Nie dotyczy m.in. odpadów obojętnych spełniających kryteria dla składowisk odpadów obojętnych, popiołów, żużli i gipsów oraz niezanieczyszczonej gleby.

Typowe błędy

• wniosek bez wskazania procesu według załączników lub z błędnym symbolem (R3 vs R12/R13);
• zawyżone lub niespójne masy magazynowane i niska pojemność instalacji;
• brak operatu przeciwpożarowego z uzgodnieniem;
• zabezpieczenie roszczeń wyliczone od średniej, a nie od największej mocy magazynowej;
• kody odpadów niezgodne z katalogiem.

Co zrobić najpierw

1. Ustal status wsadu: poza ustawą, odpad, produkt uboczny.
2. Określ organ i czy nie wystarczy pozwolenie zintegrowane.
3. Zleć operat przeciwpożarowy i uzgodnienie.
4. Policz maksymalną masę magazynowania i zabezpieczenie roszczeń.
5. Zbierz zaświadczenia i oświadczenia osób zarządzających.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.