Kody odpadów w biogazowni: jak dobrać kod z katalogu i uniknąć błędów (grupy 02, 16, 19, 20)

Kod odpadu to sześciocyfrowy numer z katalogu odpadów (rozporządzenie Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r., Dz.U. 2020 poz. 10), który przypisuje się według źródła powstawania odpadu, a nie według tego, co z nim zrobisz. Pierwsze dwie cyfry oznaczają grupę, cztery — podgrupę, sześć — rodzaj. Dla biogazowni to kod, który trafia do zezwolenia, KPO, KEO i sprawozdań, więc pomyłka ciągnie się przez całą dokumentację.

Zasady wyboru kodu

Katalog wskazuje kolejność poszukiwań:

1. Odpady klasyfikuje się według źródła powstawania w grupach 01–12 lub 17–20, wybierając właściwy kod sześciocyfrowy (z wyłączeniem kodów kończących się na 99).
2. Gdy brak odpowiedniej pozycji, odpad klasyfikuje się w grupach 13–15.
3. Gdy nadal brak — w grupie 16 (odpady nieujęte w innych grupach).
4. Gdy nie ma pozycji także w grupie 16 — w grupie źródłowej z kodem kończącym się na 99 („inne niewymienione odpady”).

Dodatkowe zasady: odpady opakowaniowe będące odpadami komunalnymi, zbierane selektywnie lub zmieszane, klasyfikuje się w podgrupie 15 01, a nie 20 01. Kody oznaczone gwiazdką to odpady niebezpieczne; dla tzw. kodów lustrzanych wybiera się kod niebezpieczny tylko wtedy, gdy odpad faktycznie zawiera substancje nadające mu właściwości niebezpieczne. Przy odpadach z zakładowych oczyszczalni ścieków przetwórstwa rolno-spożywczego (np. 02 02 04, 02 05 02, 02 07 05) dodaje się oznaczenie „br” przed kodem, jeśli odpady pochodzą wyłącznie z przetwarzania produktów rolnych i oddzielono ścieki przemysłowe.

Kody typowych substratów

Uwaga na odpady zwierzęce: katalog zawiera kody typu 02 02 02 (odpadowa tkanka zwierzęca) czy 02 02 81 (materiał szczególnego i wysokiego ryzyka), ale dopuszczalność ich przetwarzania w biogazowni regulują przepisy rozporządzenia (WE) nr 1069/2009, nie sam kod.

Kody wytwarzanych odpadów

Biogazownia sama wytwarza odpady w podgrupie 19 06 (odpady z beztlenowego rozkładu odpadów):

• 19 06 03 — ciecze z beztlenowego rozkładu odpadów komunalnych;
• 19 06 04 — przefermentowane odpady z beztlenowego rozkładu odpadów komunalnych;
• 19 06 05 — ciecze z beztlenowego rozkładu odpadów zwierzęcych i roślinnych;
• 19 06 06 — przefermentowane odpady z beztlenowego rozkładu odpadów zwierzęcych i roślinnych.

Z kompostowania: 19 05 03 — kompost nieodpowiadający wymaganiom. Tłuszcze z separacji olej/woda zawierające wyłącznie oleje jadalne i tłuszcze to 19 08 09.

Cztery szybkie przykłady

• Wywar z gorzelni — źródłem jest produkcja napojów, więc szukamy w grupie 02 07; w katalogu istnieje pozycja 02 07 80 (wytłoki, osady moszczowe i pofermentacyjne, wywary).
• Serwatka z mleczarni — grupa 02 05, pozycja 02 05 80 (odpadowa serwatka).
• Frytura z restauracji — oleje i tłuszcze jadalne to 20 01 25; jeśli to tłuszcze z separacji olej/woda zawierające wyłącznie oleje jadalne i tłuszcze, właściwy jest 19 08 09.
• Resztki z kuchni zbiorowej — 20 01 08 (odpady kuchenne ulegające biodegradacji).

W każdym z tych przypadków decydujące jest pytanie „kto i w jakim procesie wytworzył odpad”, a nie „jaki to substrat”.

Czego nie robić

• Nie zaliczaj gnojowicy, obornika i słomy do odpadów mimo kodu 02 01 06 w katalogu: odchody objęte rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009 oraz słoma i inne niebezpieczne naturalne substancje z rolnictwa, wykorzystywane do energii z biomasy, są wyłączone z zakresu ustawy (art. 2 pkt 6).
• Nie wybieraj kodu według przeznaczenia („to substrat, więc 02 xx”), tylko według źródła powstania.
• Nie używaj 99, jeśli istnieje konkretna pozycja.
• Nie zmieniaj kodu po drodze: odpad ma jeden kod od wytwórcy do przetwarzającego, chyba że w procesie powstaje nowy odpad.

Procedura wyboru kodu

1. Ustal, kto i w jakim procesie wytworzył odpad (branża, etap).
2. Znajdź grupę 01–12 lub 17–20 odpowiadającą źródłu.
3. Wybierz rodzaj odpowiadający opisowi i składowi; sprawdź, czy nie jest to kod lustrzany.
4. Jeśli w grupie źródłowej nie ma pozycji — grupy 13–15, potem 16, na końcu 99.
5. Uzgodnij kod z dostawcą i wpisz ten sam do KPO, zezwolenia i umowy.
6. Dla mieszanin odpadów z różnych źródeł skonsultuj klasyfikację z organem lub doradcą — katalog nie rozstrzyga tu wszystkiego jednym zdaniem.

Dlaczego warto trzymać się kodów

Kod decyduje o tym, jakie odpady w ogóle możesz przyjąć (zezwolenie wskazuje rodzaje i masy odpadów, art. 43 ust. 2), jakie wymagania higieniczne obowiązują i jak wygląda ewidencja w BDO.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.