FAQ: Odpady i GOZ
26 pytań z odpowiedziami. Kliknij pytanie, aby rozwinąć odpowiedź; każda ma stały link.
Co dzieje się z odpadami z brązowego worka (pojemnika na bioodpady)?
Bioodpady z brązowego pojemnika trafiają do instalacji przetwarzania bioodpadów, czyli kompostowni albo biogazowni, gdzie są oczyszczane z zanieczyszczeń i przekształcane w kompost lub w biogaz i poferment.
Po odbiorze odpady są ważone i ewidencjonowane, a następnie w instalacji usuwa się zanieczyszczenia, takie jak plastik, szkło czy metale, i rozdrabnia masę. W kompostowni materiał jest napowietrzany i stabilizowany, a w biogazowni fermentowany bez dostępu tlenu; powstaje biogaz, który można zamienić w prąd, ciepło lub biometan, oraz poferment, który po dalszej obróbce bywa wykorzystywany jako nawóz lub środek poprawiający glebę. Zanieczyszczenia i frakcje nienadające się do przetworzenia są kierowane do dalszego zagospodarowania, np. do spalarni. Jakość selektywnej zbiórki bezpośrednio wpływa na wartość produktu końcowego.
Źródła: Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex; Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach — ISAP; Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP
Co wolno wrzucać do brązowego pojemnika na bioodpady?
Do brązowego pojemnika wrzuca się zwykle odpady kuchenne pochodzenia roślinnego (obierki, resztki warzyw i owoców, fusy), odpady zielone z ogrodu i resztki żywności, ale dokładny katalog zależy od regulaminu danej gminy.
W części gmin dopuszczone są też resztki gotowane, pieczywo, skorupki jaj i drobna ilość mięsa lub kości, w innych takie odpady muszą trafić do pojemnika na odpady zmieszane. Nie wolno wrzucać plastiku, szkła, metali, odpadów higienicznych, kamieni, żwiru, popiołu, ziemi w dużych ilościach ani zwierzęcych odchodów (np. żwirku). Zwróć uwagę na zasady dotyczące worków: wiele gmin wymaga worków papierowych lub dedykowanych worków dostarczonych przez miasto. Wytyczne publikuje gmina w regulaminie utrzymania czystości i na stronie urzędu.
Źródła: Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach — ISAP; Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex
Czy bioodpady wolno zbierać w plastikowych workach, także „biodegradowalnych”?
Zwykle nie: wiele gmin zakazuje plastikowych worków w pojemnikach na bioodpady, bo utrudniają one przetwarzanie, a „biodegradowalne” oznaczenie nie gwarantuje, że worek rozłoży się w warunkach konkretnej kompostowni lub biogazowni.
Zasady określa regulamin gminy lub umowa z firmą odbierającą odpady. Najbezpieczniej stosować worki papierowe, specjalne worki dostarczone w systemie gminy albo wrzucać bioodpady luzem do pojemnika. Niektóre instalacje akceptują worki kompostowalne spełniające normę przemysłowej kompostowalności, ale wymagają one określonego czasu i temperatury, których nie ma w każdym zakładzie. Zbiórka w zwykłych workach foliowych pogarsza jakość kompostu i może skutkować uznaniem pojemnika za zanieczyszczony. Informacje podaje gmina lub operator.
Źródła: Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach — ISAP; Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex
Czy selektywna zbiórka bioodpadów jest obowiązkowa?
Tak, dyrektywa o odpadach wymaga od państw UE, aby od końca 2023 r. bioodpady były zbierane selektywnie lub recyklowane u źródła, np. w kompostownikach przydomowych, a w Polsce obowiązek wykonują gminy.
Dyrektywa 2008/98/WE zmieniona dyrektywą (UE) 2018/851 wprowadziła ten wymóg, a polskie przepisy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nakładają na właścicieli nieruchomości obowiązek segregacji, na gminy zaś organizację zbiórki. Wiele gmin proponuje ulgi dla mieszkańców, którzy kompostują bioodpady we własnym kompostowniku. Brak segregacji może skutkować wyższą stawką opłaty za odpady, według zasad uchwalonych przez gminę. Szczegółowe obowiązki i stawki wynikają z uchwał gminy; to informacja ogólna, nie porada prawna.
Źródła: Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex; Dyrektywa 2008/98/WE o odpadach — EUR-Lex
Czy lepiej kompostować bioodpady w ogrodzie, czy oddawać je do brązowego pojemnika?
Oba rozwiązania są dobre: kompostownik przydomowy zamyka obieg materii na miejscu i bywa nagradzany ulgą w opłacie, a brązowy pojemnik daje dostęp do profesjonalnej instalacji, w tym biogazowni, i pozwala odzyskać energię.
Kompost z ogrodu nadaje się do wzbogacania gleby na własnej działce, ale wymaga właściwego prowadzenia (napowietrzanie, proporcje materiału „zielonego” i „brązowego”), a źle prowadzony może pachnieć i emitować metan. Do kompostownika nie powinno się wrzucać mięsa, nabiału ani chorych roślin, bo przyciągają szkodniki i patogeny. Do pojemnika brązowego można oddać także te odpady kuchenne, których nie chcesz kompostować, jeśli regulamin gminy to dopuszcza. Wybór zależy od posiadanej przestrzeni, czasu i zasad gminy.
Źródła: Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex; Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach — ISAP
Czy odpady zielone z ogrodów nadają się do biogazowni?
Częściowo: trawa i miękkie odpady zielone dają biogaz, ale gałęzie, liście i materiały zdrewniałe są trudno fermentowalne, dlatego znacznie częściej trafiają do kompostowni.
Odpady zielone zawierają dużo lignocelulozy, która rozkłada się wolno i daje mniej biogazu niż resztki żywności czy gnojowica. Dodatkowo bywają zanieczyszczone ziemią i piaskiem, który osadza się w fermentorze. Biogazownie, które je przyjmują, stosują rozdrabnianie, usuwanie zanieczyszczeń i czasem fermentację suchą (w komorach garażowych). Trawa z koszenia, zwłaszcza zakiszona, jest cennym substratem, ale sezonowość i zmienna jakość utrudniają planowanie. Przed przyjęciem odpadów zielonych instalacja powinna sprawdzić zezwolenie i kod odpadu.
Źródła: IEA Bioenergy Task 37 — Energy from Biogas; Dyrektywa 2008/98/WE o odpadach — EUR-Lex
Jak przetwarza się bioodpady kuchenne w biogazowni?
Bioodpady kuchenne wymagają w biogazowni rozdrobnienia, usunięcia opakowań i zanieczyszczeń oraz zwykle higienizacji (np. 70 °C przez 60 minut), jeśli zawierają składniki pochodzenia zwierzęcego.
Resztki żywności są wysokoenergetyczne i szybko fermentują, ale ich skład jest zmienny i może hamować proces, np. przez nadmiar tłuszczu lub zakwaszenie. Odpady z opakowań (np. przeterminowana żywność) trafiają do instalacji rozpakowującej, która oddziela plastik od masy organicznej. Materiał pochodzenia zwierzęcego podlega unijnym przepisom o ubocznych produktach zwierzęcych, więc instalacja musi być do tego zatwierdzona. Dla jakości pofermentu liczy się czysta zbiórka u źródła; zanieczyszczenia obniżają możliwość jego wykorzystania jako nawozu.
Źródła: Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 (uboczne produkty zwierzęce) — EUR-Lex; Rozporządzenie (UE) nr 142/2011 (uboczne produkty zwierzęce — przepisy wykonawcze) — EUR-Lex
Jaki kod odpadu ma poferment?
Poferment będący odpadem ma kod z grupy 19 06: 19 06 06 dla pozostałości z beztlenowego rozkładu odpadów pochodzenia zwierzęcego i roślinnego oraz 19 06 04 dla pozostałości z beztlenowego rozkładu odpadów komunalnych.
Kody 19 06 03 i 19 06 05 dotyczą cieczy z takiego rozkładu odpowiednio odpadów komunalnych oraz odpadów zwierzęcych i roślinnych. Podstawą jest rozporządzenie Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10). Poferment z biogazowni rolniczej, która fermentuje wyłącznie gnojowicę i produkty rolne, które nie są odpadami, zwykle nie jest odpadem i nie ma kodu odpadowego. O statusie decyduje rodzaj substratów i sposób zagospodarowania, a nie nazwa materiału. Kod trzeba wpisywać w BDO i dokumentacji przekazania odpadu. To informacja ogólna.
Źródła: Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10) — ISAP; Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP
Czy poferment jest odpadem, czy nawozem?
To zależy od substratów i procesu: poferment z odpadów zwykle ma status odpadu, dopóki nie przejdzie procedury przekształcenia w produkt, a poferment z substratów rolniczych może być nawozem lub środkiem wspomagającym uprawy bez statusu odpadu.
Odpad może przestać być odpadem po spełnieniu warunków „końca statusu odpadu” z dyrektywy 2008/98/WE (art. 6). Poferment może też być produktem nawozowym oznakowanym znakiem CE zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2019/1009, jeśli spełnia wymagania tego rozporządzenia, albo być stosowany na grunt jako odpad w procesie odzysku R10 po uzyskaniu odpowiednich zgód. Wybór drogi ma konsekwencje dla dokumentacji i badań jakości. Szczegóły poferment i nawozy omawia osobna kategoria FAQ; to informacja ogólna, nie porada prawna.
Źródła: Rozporządzenie (UE) 2019/1009 w sprawie produktów nawozowych UE — EUR-Lex; Ustawa o nawozach i nawożeniu — ISAP; Dyrektywa 2008/98/WE o odpadach — EUR-Lex
Czy gnojowica jest odpadem?
Gnojowica wykorzystywana w gospodarstwie jako nawóz naturalny zgodnie z przepisami nie jest traktowana jako odpad, natomiast status zależy od tego, jak jest wykorzystywana i przez kogo.
Odchody zwierzęce są w rolnictwie nawozem naturalnym regulowanym ustawą o nawozach i nawożeniu oraz przepisami o ochronie wód przed azotanami. W biogazowni gnojowica jest cennym substratem, który poprawia stabilność procesu i bilans klimatyczny, a jej status zależy od wykorzystania i przepisów dotyczących ubocznych produktów zwierzęcych. Przekazanie gnojowicy innemu podmiotowi, w ilościach i na zasadach innych niż zwykła praktyka rolnicza, może wymagać dodatkowych dokumentów. Zawsze sprawdź właściwe przepisy i ewentualnie skonsultuj się z doradcą rolniczo-środowiskowym. To informacja ogólna.
Źródła: Ustawa o nawozach i nawożeniu — ISAP; Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP; Dyrektywa 2008/98/WE o odpadach — EUR-Lex
Czy odpady z restauracji i stołówek można przetwarzać w biogazowni?
Tak, odpady gastronomiczne są wysokoenergetycznym substratem, ale podlegają przepisom o odpadach i o ubocznych produktach zwierzęcych, więc biogazownia musi mieć zezwolenie, system ewidencji i zatwierdzoną linię higienizacji.
Odpady kuchenne i stołówkowe mają w katalogu odpadów kod z grupy 20 01 08 (odpady kuchenne ulegające biodegradacji), a odpady przetwórstwa spożywczego z grupy 02. Zawierają mięso, tłuszcze i resztki gotowane, więc przed fermentacją są rozdrabniane i higienizowane. Zużyte oleje spożywcze mają osobny kod. Restauracje powinny przekazywać odpady uprawnionym odbiorcom z wpisem do BDO i dokumentować przekazanie. Biogazownia odpowiada za jakość wsadu, odrzuty i bezpieczeństwo sanitarne. To informacja ogólna.
Źródła: Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 (uboczne produkty zwierzęce) — EUR-Lex; Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10) — ISAP
Po co biogazowni wpis do BDO?
Wpis do BDO (bazy danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami) jest obowiązkowy dla podmiotów prowadzących działalność w zakresie odpadów, a biogazownia przyjmująca odpady ewidencjonuje w nim ich przyjęcie i przetworzenie.
W BDO prowadzi się elektroniczną ewidencję: karty przekazania odpadów, karty ewidencji odpadów i sprawozdania. Wpis i numer rejestrowy nie zastępują zezwolenia na przetwarzanie odpadów, o ile jest ono wymagane, więc numer BDO nie oznacza prawa do przyjmowania każdego rodzaju odpadu. Dokumentacja musi być spójna z zezwoleniem i kodami przyjmowanych odpadów. Dobra praktyka to wewnętrzna procedura weryfikacji przyjmowanych dostaw przed rozładunkiem. To informacja ogólna, nie porada prawna.
Źródła: Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO); Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP
Czym jest karta przekazania odpadów (KPO)?
Karta przekazania odpadów (KPO) to dokument w BDO potwierdzający, że odpady zostały przekazane od wytwórcy do transportującego i do instalacji przetwarzającej, z wagą, kodem i danymi uczestników łańcucha.
Dzięki niej można prześledzić drogę odpadu od źródła do miejsca przetworzenia, a organy mogą zweryfikować zgodność z zezwoleniami. Wytwórca zakłada kartę elektronicznie, transportujący potwierdza odbiór, a odbiorca przyjęcie, co zamyka obieg. Błędy w kodzie lub masie mogą skutkować problemami w rozliczeniu i kontroli. Biogazownie przyjmujące odpady muszą na bieżąco potwierdzać karty. Szczegółowe zasady określają ustawa o odpadach i rozporządzenia dotyczące BDO. To informacja ogólna.
Źródła: Baza danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami (BDO); Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP
Czym jest hierarchia postępowania z odpadami?
Hierarchia postępowania z odpadami to kolejność preferowanych działań określona w dyrektywie 2008/98/WE: zapobieganie powstawaniu, przygotowanie do ponownego użycia, recykling, inne metody odzysku (w tym energetyczny), a na końcu unieszkodliwianie, np. składowanie.
Zasada ta oznacza, że najlepszy odpad to ten, który nie powstał, np. dzięki ograniczeniu marnowania żywności. Dopiero gdy odpadu nie da się uniknąć ani użyć ponownie, rozważa się recykling i odzysk. Biogazownie na bioodpady mieszczą się w recyklingu organicznym (jeśli poferment wraca do gleby) lub odzysku, a spalanie z odzyskiem energii jest niżej. Hierarchia nie jest sztywna: dopuszcza odstępstwa, gdy wynika to z oceny cyklu życia. Przepisy krajowe wdrażają ją w ustawie o odpadach.
Źródła: Dyrektywa 2008/98/WE o odpadach — EUR-Lex; Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP
Czym różni się odpad od produktu ubocznego i od materiału po „końcu statusu odpadu”?
Odpad to rzecz, której posiadacz się pozbywa; produkt uboczny powstaje w procesie, którego celem nie jest jego wytworzenie, i spełnia warunki art. 5 dyrektywy; a materiał po „końcu statusu odpadu” (art. 6) to odpad po recyklingu, który spełnia kryteria produktu.
Produkt uboczny musi być pewny w dalszym użyciu, nadawać się do niego bez dodatkowej obróbki innej niż praktyka przemysłowa, powstawać jako integralna część procesu i spełniać wymagania prawne dla swojego zastosowania. Koniec statusu odpadu wymaga m.in. istniejącego rynku lub popytu i zgodności z normami. Samo to, że materiał da się sprzedać, nie wystarczy, aby przestał być odpadem. Decyzję opiera się na przepisach unijnych i krajowych oraz dokumentacji procesu. To informacja ogólna.
Źródła: Dyrektywa 2008/98/WE o odpadach — EUR-Lex; Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP
Czy fermentacja bioodpadów liczy się jako recykling?
Tak, fermentacja beztlenowa bioodpadów może być zaliczona do recyklingu organicznego, jeśli powstały poferment jest używany na gruncie lub jako kompost, a nie jedynie spalany lub składowany.
Dyrektywa o odpadach definiuje recykling jako przetwarzanie odpadów w produkty, materiały lub substancje, a wliczają się w to m.in. przetwarzanie materiału organicznego, obejmujące kompostowanie i fermentację. Nie wlicza się odzysku energii ani przerobu na materiał stosowany jako paliwo lub do zasypywania wyrobisk. Dlatego liczenie poziomów recyklingu wymaga dokumentowania, ile pofermentu faktycznie trafia na grunt i w jakiej formie. Dla gminy oznacza to, że bioodpady w biogazowni mogą pomóc osiągnąć wymagane poziomy recyklingu.
Źródła: Dyrektywa 2008/98/WE o odpadach — EUR-Lex; Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex
Jakie są unijne cele recyklingu odpadów komunalnych?
Dyrektywa o odpadach wymaga przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych na poziomie co najmniej 55% do 2025 r., 60% do 2030 r. i 65% do 2035 r., a także ograniczenia składowania do 10% do 2035 r.
Cele te wprowadzono w pakiecie dyrektyw gospodarki o obiegu zamkniętym z 2018 r. (dyrektywy 2018/851 i 2018/850). Państwa mogą liczyć na pewne elastyczności lub okresy przejściowe, a sposób obliczeń jest określony w aktach wykonawczych. W praktyce oznacza to konieczność rozbudowy selektywnej zbiórki, przetwarzania bioodpadów i alternatywnych metod zagospodarowania odpadów zmieszanych. Gminy odpowiadają za organizację systemu, a ich wyniki wpływają na krajowe sprawozdania. Stan realizacji w Polsce publikuje GUS i ministerstwo; sprawdź najnowsze dane.
Źródła: Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex; Dyrektywa (UE) 2018/850 zmieniająca dyrektywę o składowaniu — EUR-Lex
Jakie frakcje odpadów trzeba segregować?
Co najmniej papier, szkło, metale i tworzywa sztuczne oraz bioodpady, a na poziomie UE dochodzą m.in. tekstylia, odpady niebezpieczne z gospodarstw domowych i odpady wielkogabarytowe, wymagające osobnego zbierania.
Dyrektywa o odpadach nakłada na państwa obowiązek selektywnej zbiórki tych strumieni, w tym tekstyliów od 1 stycznia 2025 r. W Polsce organizują ją gminy, a mieszkańcy segregują według regulaminu. Kolory pojemników są ujednolicone (papier niebieski, szkło zielone, metale i tworzywa żółte, bioodpady brązowe, a zmieszane zwykle czarne), ale gmina może wprowadzić dodatkowe frakcje. Odpady problematyczne trafiają do punktów selektywnej zbiórki odpadów komunalnych (PSZOK). Jakość segregacji decyduje o wartości surowców i bioodpadów kierowanych do biogazowni.
Źródła: Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach — ISAP; Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex
Czym jest system kaucyjny w Polsce?
System kaucyjny to obowiązkowy mechanizm zwrotu kaucji za wybrane opakowania po napojach (jednorazowe butelki PET do 3 l, puszki do 1 l i butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 l), który w Polsce ruszył 1 października 2025 r.
Kupujący płaci kaucję w cenie napoju i odzyskuje ją, oddając pustą butelkę lub puszkę w sklepie, w automacie lub w innym punkcie zbiórki; dla PET i puszek kaucja wynosi 50 groszy. Duże i średnie sklepy mają obowiązek przyjmowania opakowań, mniejsze mogą przystąpić dobrowolnie. Celem jest zwiększenie selektywnej zbiórki i jakości recyklingu, w tym recyklingu z butelek na butelki. System odciąża część strumienia opakowań w odpadach komunalnych. Szczegóły i wyjątki określają ustawa i rozporządzenia, a ich stosowanie potwierdzają komunikaty ministerstwa.
Źródła: Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi — ISAP; Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Czym jest rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP)?
Rozszerzona odpowiedzialność producenta (ROP) to zasada, że producenci i importerzy, którzy wprowadzają produkty na rynek, odpowiadają finansowo i organizacyjnie za zagospodarowanie ich odpadów, np. opakowań, po zakończeniu użytkowania.
Chodzi o przeniesienie kosztów z gmin i podatników na podmioty, które wprowadzają produkty na rynek, i zachętę do projektowania opakowań łatwych do recyklingu. W Polsce system opakowaniowy opiera się dziś na organizacjach odzysku i opłacie produktowej. Projekt nowej ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), która ma wdrożyć rozporządzenie PPWR (UE) 2025/40 i przebudować system ROP, Ministerstwo Klimatu i Środowiska opublikowało w RCL 13 sierpnia 2025 r., a zmienioną wersję z 13 marca 2026 r. skierowało do dalszych uzgodnień. Do końca października 2026 r. projekt nie trafił do Sejmu.
Źródła: Ustawa o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi — ISAP; Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Czy odzysk żywności w biogazowni usprawiedliwia jej marnowanie?
Nie, ponieważ według hierarchii postępowania z odpadami najlepsze jest zapobieganie marnowaniu żywności, a dopiero potem jej przekazanie potrzebującym lub na paszę, i wreszcie przetworzenie na biogaz.
Biogazownia jest dobrym sposobem zagospodarowania odpadów, których nie da się uniknąć, ale nie powinna zachęcać do tworzenia nadwyżek. Żywność, która nadaje się do spożycia, należy najpierw ograniczać u źródła i, gdy to możliwe, przekazywać do banków żywności. Kolejne kroki to pasza (po spełnieniu wymogów weterynaryjnych) i kompostowanie lub fermentacja. Instalacje wykorzystujące odpady żywnościowe powinny działać w ramach lokalnych strategii redukcji marnowania. To spójne z zasadami gospodarki o obiegu zamkniętym.
Źródła: Dyrektywa 2008/98/WE o odpadach — EUR-Lex; Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex
Jak traktuje się osady ściekowe w prawie odpadowym i w biogazie?
Osady ściekowe z oczyszczalni komunalnych są odpadami (np. kod 19 08 05 – ustabilizowane komunalne osady ściekowe) i podlegają odrębnym przepisom, a biogaz z ich fermentacji nie jest biogazem rolniczym.
Wiele oczyszczalni ma komory fermentacyjne, w których osad stabilizuje się i wytwarza biogaz do produkcji energii na potrzeby zakładu. Zastosowanie osadów w rolnictwie lub do rekultywacji wymaga spełnienia norm jakości i zezwoleń, a przyrodnicze wykorzystanie bywa ograniczone, więc rośnie rola spalania i innych metod termicznych. Ustawa o OZE wyłącza biogaz z oczyszczalni ścieków z definicji biogazu rolniczego. Osad ma osobny profil technologiczny i prawny, dlatego nie należy go traktować jak odpad spożywczy czy gnojowicę. To informacja ogólna.
Źródła: Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10) — ISAP; Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP
Co dzieje się ze zużytym olejem do smażenia i tłuszczami odpadowymi?
Zużyte oleje i tłuszcze jadalne (kod 20 01 25 w odpadach komunalnych) trafiają do wyspecjalizowanych odbiorców, którzy wytwarzają z nich biodiesel lub inne biopaliwa, a część tłuszczów jest też fermentowana w biogazowniach.
Tłuszcze mają bardzo wysoki potencjał metanowy, ale mogą destabilizować fermentację, dlatego dozuje się je ostrożnie, w stopniowanych ilościach. Gastronomia i zakłady spożywcze powinny przekazywać zużyty olej uprawnionym odbiorcom z wpisem do BDO i dokumentować przekazanie. W regulacjach energii odnawialnej tłuszcze odpadowe należą do surowców o szczególnym statusie (limity i kontrola nadużyć), ponieważ rynek obawia się oszustw. Szczegóły wynikają z przepisów o odpadach, ubocznych produktach zwierzęcych i kryteriach RED.
Źródła: Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10) — ISAP; Rozporządzenie (WE) nr 1069/2009 (uboczne produkty zwierzęce) — EUR-Lex
Jakie kody odpadów mają pozostałości z przemysłu spożywczego?
Odpady z przetwórstwa spożywczego mieszczą się głównie w grupie 02 katalogu odpadów, np. 02 02 03 (surowce i produkty nieprzydatne do spożycia lub przetwórstwa pochodzenia zwierzęcego) i 02 03 04 (takie surowce pochodzenia roślinnego).
Do grupy 02 należą także m.in. odpady tkanek zwierzęcych (02 02 02), osady z oczyszczania ścieków w zakładzie (np. 02 02 04, 02 03 05) oraz odpady przemysłu mleczarskiego i napojów. Kod zależy od rodzaju działalności i charakteru odpadu, a nie od tego, czy odpad nadaje się do biogazowni. Przy przekazaniu do biogazowni kod musi być ujęty w jej zezwoleniu, a odpady zwierzęce wymagają zgodności z przepisami o ubocznych produktach zwierzęcych. Aktualne kody sprawdź w rozporządzeniu o katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10).
Źródła: Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10) — ISAP; Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP
Co dzieje się z odpadami zmieszanymi (czarny pojemnik)?
Odpady zmieszane trafiają zwykle do instalacji mechaniczno-biologicznego przetwarzania (MBP), gdzie wydziela się surowce i frakcję energetyczną, albo bezpośrednio do spalarni; pozostałość może zostać składowana.
W instalacji MBP odpady sortuje się mechanicznie, wydziela metale i tworzywa do recyklingu, frakcję wysokokaloryczną przerabia na paliwo alternatywne (RDF) do spalarni lub cementowni, a frakcję organiczną stabilizuje biologicznie. Pozostałości (balast) są składowane. UE zmierza do ograniczania składowania do 10% odpadów komunalnych do 2035 r., więc rośnie rola spalarni i efektywnej selektywnej zbiórki. Odpady zmieszane są najdroższe w zagospodarowaniu; dlatego dobra segregacja obniża koszty gminy i mieszkańców.
Źródła: Dyrektywa (UE) 2018/851 zmieniająca dyrektywę o odpadach — EUR-Lex; Dyrektywa (UE) 2018/850 zmieniająca dyrektywę o składowaniu — EUR-Lex
Jak czytać kod odpadu w katalogu odpadów?
Kod odpadu ma sześć cyfr: pierwsze dwie oznaczają grupę (np. 19 – odpady z instalacji przetwarzania odpadów), kolejne dwie podgrupę, a ostatnie dwie rodzaj odpadu; gwiazdka przy kodzie oznacza odpad niebezpieczny.
Przykład: 20 01 08 to odpady kuchenne ulegające biodegradacji, a 19 12 10 to odpady palne (paliwo alternatywne, RDF). Katalog odpadów jest ustalony rozporządzeniem Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. (Dz.U. 2020 poz. 10) i wynika z unijnej listy odpadów. Kod nadaje wytwórca zgodnie z pochodzeniem odpadu, a nie jego możliwym zastosowaniem, i musi być spójny z zezwoleniami i wpisami w BDO. Błędny kod to częsta przyczyna problemów w kontrolach i rozliczeniach. W razie wątpliwości warto skonsultować klasyfikację z doradcą lub organem.
Źródła: Rozporządzenie Ministra Klimatu w sprawie katalogu odpadów (Dz.U. 2020 poz. 10) — ISAP; Ustawa o odpadach (Dz.U. 2013 poz. 21) — ISAP