AFIR przyjęte: nowe rozporządzenie o infrastrukturze paliw alternatywnych, LNG w portach i wodór

Rozporządzenie (UE) 2023/1804 w sprawie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych (AFIR) zostało przyjęte 13 września 2023 r., opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE 22 września, a w życie weszło 12 października 2023 r. Zastępuje dyrektywę 2014/94/UE i wprowadza wiążące cele dla państw członkowskich dotyczące stacji ładowania pojazdów elektrycznych, stacji tankowania wodoru oraz dostaw skroplonego gazu ziemnego w portach morskich. Stosuje się je w całości od 13 kwietnia 2024 r. Dla rynku bio-LNG i bio-CNG to dokument określający, jaką infrastrukturę państwa będą rozbudowywać.

Co się zmienia

AFIR wzmacnia wcześniejsze przepisy: zamiast dyrektywy, którą państwa wdrażały po swojemu, obowiązuje rozporządzenie wprost. Ustala minimalne cele dla infrastruktury wzdłuż sieci TEN-T i w węzłach miejskich: dla ładowania elektrycznego i stacji wodoru. W zakresie skroplonego metanu rozporządzenie przewiduje cele dla dostaw w portach morskich sieci bazowej TEN-T (bez portów śródlądowych), co ma wspierać żeglugę zasilaną LNG.

Ważne jest, że – jak wskazuje Europejska Agencja Środowiska – AFIR nie nakłada wymogów zrównoważoności na paliwo dostarczane w tych punktach, więc może to być LNG kopalne. Jednocześnie żegluga będzie podlegać odrębnym wymogom dotyczącym intensywności emisji (FuelEU Maritime), które premiują paliwa odnawialne.

Znaczenie dla branży w Polsce

W Polsce infrastruktura gazu w transporcie jest ograniczona: istnieje sieć stacji CNG i LNG obsługujących głównie flotę autobusów i ciężarówek. Rozporządzenie nie rozstrzyga o rozwoju tej sieci, ale sygnalizuje, że gaz skroplony będzie obecny przede wszystkim w żegludze. Dla producentów biometanu oznacza to, że ewentualne zastosowanie w transporcie morskim i ciężkim wymaga połączenia: skraplania, logistyki, certyfikacji oraz długoterminowych kontraktów z armatorami i operatorami flot.

Porty morskie sieci bazowej TEN-T w Polsce będą musiały zapewnić dostępność LNG zgodnie z celami rozporządzenia. Powstająca infrastruktura bunkrowania może więc służyć także bio-LNG, jeśli rynek zaoferuje to paliwo w odpowiedniej cenie.

Na co zwrócić uwagę

Operatorzy flot rozważający CNG/LNG powinni sprawdzić, jakie punkty tankowania są planowane w ich regionie i czy dostawcy oferują biometan z certyfikatem. Warto też monitorować krajowe plany rozwoju infrastruktury, które państwa mają przygotować w ramach AFIR.

Różnica między dyrektywą a rozporządzeniem

Dyrektywa wymagała od państw wdrożenia przepisów krajowych i dawała im swobodę w sposobie realizacji, co prowadziło do dużych różnic w tempie rozwoju infrastruktury. Rozporządzenie obowiązuje bezpośrednio i ma ujednolicić cele, więc inwestorzy mogą liczyć na bardziej przewidywalne warunki. Dla rynku gazu w transporcie oznacza to jednak, że priorytet w polityce UE mają ładowanie elektryczne i wodór, a gaz skroplony pozostaje rozwiązaniem niszowym, związanym głównie z żeglugą.

Co dalej

Państwa członkowskie opracują krajowe plany wdrożenia, a Komisja przeprowadzi przegląd regulacji. Dla branży biogazowej kluczowe będą decyzje o wsparciu dla stacji CNG/LNG i o preferencjach dla paliw odnawialnych w zamówieniach publicznych.