IEA: mapa drogowa do zerowych emisji netto w 2050 r. — brak nowych pól naftowych i gazowych

Międzynarodowa Agencja Energii opublikowała 18 maja 2021 r. raport „Net Zero by 2050: A Roadmap for the Global Energy Sector”, w którym opisała ścieżkę do zerowych netto emisji CO₂ z sektora energii w 2050 r. Raport jest pierwszym w historii IEA scenariuszem tego typu i ma duże znaczenie polityczne, bo pochodzi od instytucji tradycyjnie związanej z sektorem paliw kopalnych.

Najważniejsze wnioski

Według scenariusza:

• nie należy zatwierdzać nowych pól naftowych i gazowych ponad te, które już zatwierdzono, ani nowych elektrowni węglowych bez wychwytu CO₂;
• do 2030 r. roczne przyrosty mocy fotowoltaiki powinny sięgać około 630 GW, a wiatru około 390 GW, czyli kilkakrotnie więcej niż rekordy z 2020 r.;
• sprzedaż nowych samochodów z silnikami spalinowymi powinna zakończyć się do 2035 r.;
• elektryfikacja i efektywność energetyczna zapewniają największą część redukcji do 2030 r.;
• skala wychwytu CO₂, wodoru i zrównoważonej bioenergii rośnie szybciej po 2030 r.

IEA podkreśla, że ścieżka jest wąska i wymaga natychmiastowych działań rządów.

Biogaz, biometan i bioenergia

W scenariuszu zrównoważone paliwa gazowe – w tym biogaz i biometan oraz wodór – odgrywają rolę uzupełniającą w sektorach trudnych do elektryfikacji: przemyśle, transporcie ciężkim i ogrzewaniu w niektórych regionach. IEA zwraca uwagę, że zasoby surowców dla bioenergii są ograniczone i muszą być wykorzystywane tam, gdzie przynoszą największe korzyści, bez nacisku na grunty rolne i leśne. To zbieżne z ustaleniami raportu IEA o biogazie z marca 2020 r., który wskazywał odpady i pozostałości jako główne źródła surowca.

Reakcje i znaczenie

Raport wywołał dyskusję o tempie odejścia od paliw kopalnych. Dla krajów zależnych od gazu i węgla, w tym Polski, oznaczał presję na przyspieszenie transformacji. Dla branży biogazowej to argument za budową krajowych źródeł gazu odnawialnego, ale też przypomnienie, że rynek biometanu będzie funkcjonował w świecie malejącego zużycia gazu ziemnego.

Co dalej

Raport był wkładem w przygotowania do konferencji klimatycznej COP26 w Glasgow. Rządy mogły go wykorzystywać do uzasadnienia aktualizacji krajowych planów redukcji emisji, a inwestorzy – do oceny ryzyka długoterminowych inwestycji w infrastrukturę paliw kopalnych.

Co oznacza dla rynku gazu

Spadek zużycia gazu ziemnego w scenariuszu IEA jest znaczący, co ma konsekwencje dla operatorów sieci i dostawców. Jednocześnie dekarbonizacja gazu – przez biometan, wodór i wychwyt CO₂ – pozwala ograniczać koszty transformacji w tych zastosowaniach, w których elektryfikacja jest droga lub niemożliwa. Dla inwestorów w biometan jest to sygnał, że warto planować projekty z perspektywą kilkunastu lat, ale z uwzględnieniem malejącego popytu na gaz kopalny i rosnącej roli cen emisji.

Raport spotkał się z krytyką części krajów produkujących paliwa kopalne, które wskazywały, że scenariusz nie uwzględnia ich sytuacji gospodarczej. Zwolennicy podkreślali natomiast, że to właśnie tego typu analizy są potrzebne, by oceniać zgodność inwestycji z celem 1,5°C.