Komisja Europejska bada szwedzkie zwolnienia podatkowe dla biogazu i biopropanu

Komisja Europejska wszczęła 30 stycznia 2024 r. pogłębione postępowanie w sprawie dwóch szwedzkich systemów zwolnień podatkowych dla niespożywczego biogazu i biopropanu. Sprawa dotyczy tego, jak daleko państwo członkowskie może zwolnić z podatków paliwa odnawialne, gdy producenci korzystają jednocześnie ze wsparcia z innych krajów.

Co się dzieje

Szwecja stosuje zwolnienia z podatku energetycznego i podatku węglowego dla biogazu i biopropanu wytwarzanych z surowców niespożywczych. Mechanizmy działają w dwóch obszarach: wytwarzania ciepła oraz paliw silnikowych. Zwolnienia obejmują zarówno produkt krajowy, jak i importowany z innych państw UE.

Pierwotnie Komisja zatwierdziła te schematy w 2020 r. bez formalnego postępowania. W grudniu 2022 r. Sąd Unii Europejskiej uchylił obie decyzje z powodów proceduralnych. Sąd uznał, że Komisja powinna była wszcząć postępowanie wyjaśniające i zbadać, czy zwolnienia, łączone ze wsparciem przyznawanym przez inne państwa (m.in. Danię), nie dają producentom biogazu nadmiernej rekompensaty. Styczniowa decyzja z 2024 r. jest więc wykonaniem tego wyroku.

Dlaczego to ważne dla rynku

Biogaz i biometan są wspierane w Europie na bardzo różne sposoby: dopłatami do ceny (taryfy, premie, kontrakty różnicowe), dotacjami inwestycyjnymi, zwolnieniami podatkowymi i obowiązkami domieszkowymi. Gdy te mechanizmy nakładają się na siebie w różnych krajach, a gaz przepływa przez granice, powstaje ryzyko, że jedna jednostka energii jest wspierana dwa razy. Organy kontroli pomocy publicznej oceniają więc nie tylko pojedynczy program, ale także jego skumulowany efekt.

Znaczenie dla branży w Polsce

W Polsce wsparcie biometanu było w 2024 r. dopiero budowane: obowiązywała premia FIP dla instalacji do 1 MW, a rząd zapowiadał aukcje i kontrakty różnicowe dla większych. Szwedzki przypadek przypomina, że każdy krajowy mechanizm trzeba projektować z uwzględnieniem zasad pomocy publicznej i zasady braku nadmiernej rekompensaty. Dotyczy to także kumulacji dotacji inwestycyjnej z NFOŚiGW i późniejszego wsparcia operacyjnego, w którym potrzebna jest reguła kumulacji.

Dla eksporterów biometanu, np. z krajów bałtyckich czy Ukrainy, ważne jest również to, że gaz sprzedawany w innym kraju może podlegać kontroli podwójnego wsparcia.

Co dalej

Postępowanie zakończy się decyzją końcową Komisji, ale jej terminu nie podano. Do tego czasu zwolnienia obowiązują, a producenci i odbiorcy powinni uwzględniać ryzyko, że ocena zostanie zmieniona. Dla rynku ważny będzie sposób, w jaki Komisja policzy skumulowane wsparcie: zwolnienia podatkowe, dopłaty w innych państwach i ceny uprawnień. Wynik postępowania może stać się punktem odniesienia dla podobnych schematów w innych krajach.

Jak czytać takie decyzje

Postępowanie wyjaśniające nie oznacza jeszcze, że schemat jest niezgodny z rynkiem wewnętrznym. To etap, w którym Komisja zbiera uwagi państw członkowskich i zainteresowanych stron oraz weryfikuje dane o kosztach produkcji i skali wsparcia. Dla inwestora liczy się przede wszystkim przewidywalność: wiadomo, że zwolnienia podatkowe działały w trakcie postępowania, a ich ewentualne wygaszenie wymagałoby okresu przejściowego. W praktyce takie sprawy wyznaczają standard dokumentowania kosztów i przychodów, który w przyszłości będzie stosowany także wobec innych krajów.