Nowa Południowa Walia: obowiązkowa zbiórka FOGO dla gospodarstw domowych do 2030 r.

Nowa Południowa Walia, najludniejszy stan Australii, wprowadziła ustawowy obowiązek zbiórki odpadów FOGO (food organics and garden organics – żywność i odpady ogrodowe). Projekt wniesiono do Rady Legislacyjnej 21 listopada 2024 r., parlament uchwalił go 20 lutego 2025 r., a zgodę uzyskał 2 marca 2025 r. Zgodnie z informacjami NSW EPA samorządy muszą zapewnić usługę FOGO każdemu gospodarstwu domowemu, które korzysta z odbioru odpadów zmieszanych (czerwony pojemnik), do 1 lipca 2030 r. Przedsiębiorstwa i instytucje mają obowiązki wdrażane etapami od lipca 2026 r.

Co obejmuje obowiązek

Mandat dotyczy dwóch grup:

• gospodarstw domowych – termin 1 lipca 2030 r.; samorządy mogą zdecydować, czy odpady żywności i ogrodowe będą zbierane razem, czy osobno,
• biznesu – obowiązek wprowadzany w etapach, zależnie od wielkości i rodzaju działalności, od lipca 2026 r.

Dlaczego to ważne

Odpady żywności stanowią znaczącą część strumienia odpadów zmieszanych. Zgodnie ze strategią Waste and Sustainable Materials Strategy 2041 stan zamierza zmniejszyć o połowę ilość odpadów organicznych (w tym żywności) kierowanych na składowiska. Rząd stanowy podkreśla też emisje metanu z rozkładu organiki na składowiskach; na wsparcie samorządów w przejściu na FOGO do 2030 r. zapowiedział 81 mln AUD.

Przetwarzanie: kompostowanie czy fermentacja

Przepisy określają, że odpady muszą być zbierane osobno, ale nie narzucają wprost technologii przetwarzania. Frakcje zielone najczęściej trafiają do kompostowni, natomiast zbierane razem z żywnością mogą być kierowane do kompostowania lub do instalacji trawienia beztlenowego, jeśli jest dostępna. Rozwój zdolności przetwarzania będzie kluczowym czynnikiem sukcesu: samo zbieranie bez instalacji spowoduje, że surowiec nie znajdzie rynku.

Wdrożenie przez biznes

Obowiązki dla firm i instytucji wprowadzane są etapami według wielkości, mierzonej pojemnością tygodniową pojemnika na odpady zmieszane: zgodnie z doniesieniami prasowymi firmy z pojemnością co najmniej 3840 litrów tygodniowo muszą się dostosować od 1 lipca 2026 r. Egzekwują to głównie samorządy, a EPA zapowiadała, że początkowo nacisk będzie położony na edukację i wsparcie.

Co to oznacza dla Polski

Polska wprowadziła obowiązek selektywnej zbiórki bioodpadów, ale jakość frakcji kuchennej bywa niska, a instalacje fermentacyjne są nieliczne. Australijski przykład pokazuje, że mandat prawny na poziomie stanu, z terminem dla gmin i dla biznesu, może stanowić bodziec do inwestycji w infrastrukturę przetwarzania. Jednocześnie wymaga on kampanii edukacyjnych i kontroli jakości, bo zanieczyszczenia (np. plastik w odpadach żywności) obniżają wartość pofermentu.

Jakość strumienia i zanieczyszczenia

Doświadczenia innych australijskich stanów pokazują, że jakość zbiórki FOGO zależy od edukacji i kontroli. Zanieczyszczenia (plastikowe worki, opakowania) utrudniają kompostowanie i pofermentowanie, a niektóre instalacje mogą odrzucać partie o zbyt dużej zawartości obcych materiałów. Samorządy stosują więc kampanie informacyjne, wizytacje pojemników i ostrzeżenia dla mieszkańców. W stanie o tak dużej populacji jak NSW skala tych działań będzie istotnym kosztem programu.