Wietnam: obowiązkowa segregacja odpadów od 1 stycznia 2025 r. Wdrażanie idzie wolno

Od 1 stycznia 2025 r. w Wietnamie obowiązuje wymóg segregacji odpadów domowych u źródła, wynikający z Prawa ochrony środowiska z 2020 r. (nr 72/2020/QH14). Wdrażanie przebiega jednak powoli: według briefingu resortu z 4 września 2025 r. tylko 32 z 63 miast i prowincji przeprowadziło pilotaże segregacji, a odpady żywnościowe i inne frakcje organiczne stanowią 50–60% masy odpadów domowych.

Wymogi prawne

Zgodnie z art. 75 ust. 1 Prawa ochrony środowiska odpady domowe dzieli się na trzy grupy: odpady nadające się do ponownego użycia i recyklingu, odpady żywnościowe oraz pozostałe odpady domowe (tak opisuje je oficjalne pismo resortu środowiska nr 9368/BTNMT-KSONMT z 2 listopada 2023 r.). Pismo wskazywało komitetom ludowym prowincji i miast, że mają wdrożyć segregację u gospodarstw domowych najpóźniej do 31 grudnia 2024 r. Według Viet Nam News z 3 stycznia 2025 r. jednostki zbierające i transportujące odpady mogą odmówić odbioru od gospodarstw, które nie segregują lub nie pakują odpadów prawidłowo (art. 77 ust. 2), oraz zgłosić je do kontroli. Opłaty za odpady mają zależeć od ilości odpadów, a szczegółowe stawki ustalają samorządy. Według Viet Nam News kary dla naruszających przepisy nie są w pełni egzekwowane, a kwot we wrześniowym artykule nie podano.

Skala i stan systemu

Według briefingu z 4 września 2025 r. krajowa ilość odpadów domowych wynosi ok. 69,4 tys. t dziennie, w tym ok. 37,25 tys. t w miastach (wskaźnik przetworzenia 97,28%) i ok. 32,15 tys. t na wsi (80,5%). Ogółem przetwarza się 91%. Udział składowania wynosi 59,32%, czyli o 30% mniej niż w 2012 r. (tak podaje źródło, bez doprecyzowania, czy chodzi o punkty procentowe). Hanoi produkuje ok. 7300 t, a Ho Chi Minh ok. 14 tys. t dziennie, razem 23% krajowego strumienia. Dla porównania artykuł z 3 stycznia 2025 r. podawał, że odpady przekraczają 67,8 tys. t dziennie (38,1 tys. t w miastach i 29,7 tys. t na wsi) i że do 75% zakładów przetwarzania odpadów domowych korzysta z pomocy państwa.

Przeszkody

Zastępca dyrektora departamentu ochrony środowiska, Hồ Kiên Trung, wskazał jako główną przeszkodę brak zsynchronizowanej infrastruktury na wszystkich etapach: od segregacji, przez zbiórkę i transport, po przetwarzanie. Dodatkowo system recyklingu i przetwarzania odpadów żywnościowych jest słabo rozwinięty, opłaty za zbiórkę, transport i przetwarzanie są niedokładnie szacowane i słabo pobierane (co zniechęca inwestorów prywatnych), a część samorządów nie w pełni rozumie znaczenie segregacji. Kampanie informacyjne nie zmieniły jeszcze nawyków gospodarstw domowych, a badanie TGM Research wykazało niskie zainteresowanie segregacją wśród osób w wieku 15–24 lat. Wiele gospodarstw wiejskich nadal samodzielnie zagospodarowuje odpady (karmienie zwierząt, ściółka, zakopywanie, spalanie na otwartym powietrzu). Tuoi Tre pisał w kwietniu 2025 r., że w pięciu dzielnicach Hanoi nadal widziano mieszane odpady porzucone na chodnikach.

Plany

W latach 2025–2026 resort planuje doprecyzować przepisy i wytyczne techniczne, przeanalizować niedociągnięcia pod kątem nowelizacji oraz wydać krajowe normy techniczne dla składowisk. Doradza też rządowi przedłożenie Zgromadzeniu Narodowemu uchwały o wzmocnieniu polityki środowiskowej i egzekwowania prawa, która pozwoliłaby przesunąć środki budżetowe na nowoczesne systemy zbiórki, segregacji, transportu, recyklingu i przetwarzania. Samorządy miałyby ująć takie projekty w średniookresowych planach inwestycji publicznych na lata 2026–2030.

Znaczenie dla biogazu

Wysoki udział odpadów żywnościowych stwarza potencjał dla fermentacji beztlenowej, ale artykuł wskazuje, że system recyklingu i przetwarzania frakcji organicznej jest wciąż słabo rozwinięty. Bez segregacji i dedykowanych instalacji ta frakcja nadal trafia do ogólnego strumienia odpadów.

Co to oznacza dla Polski i Europy

W UE od końca 2023 r. państwa członkowskie mają zapewnić, że bioodpady są segregowane i poddawane recyklingowi u źródła lub zbierane selektywnie (dyrektywa 2008/98/WE, art. 22). Doświadczenia wietnamskie potwierdzają, że sam przepis nie wystarcza — kluczowe są finansowanie, opłaty i pewność, że wydzielone odpady zostaną rzeczywiście przetworzone.