Rozporządzenie metanowe UE 2024/1787: obowiązki dla sektora energii i znaczenie dla biogazu

Rozporządzenie (UE) 2024/1787 w sprawie redukcji emisji metanu w sektorze energii, które weszło w życie 4 sierpnia 2024 r., nakłada obowiązki na sektor paliw kopalnych — ropę, gaz ziemny i węgiel — a nie bezpośrednio na biogazownie czy wytwórnie biometanu. Wymaga pomiarów, raportowania i weryfikacji emisji, regularnego wykrywania i naprawiania nieszczelności oraz ograniczenia rutynowego odpowietrzania i spalania metanu, a w kolejnych latach także dokumentowania emisji metanu z importu. Dla biogazu ma znaczenie głównie pośrednie.

Dlaczego metan

Metan jest silnym gazem cieplarnianym o krótszym czasie życia w atmosferze niż CO₂, więc jego redukcja daje szybki efekt klimatyczny. Strategia UE dotycząca metanu z października 2020 r. zapowiadała działania w energii, rolnictwie i odpadach; rozporządzenie z 2024 r. jest jej legislacyjną częścią w sektorze energii. Rolnictwo i odpady (np. gnojowica, składowiska) pozostają poza jego zakresem.

Zakres według Komisji Europejskiej

Za egzekwowanie, decyzje o zgodności i większość raportowania odpowiadają właściwe organy krajowe, a kary ustalają państwa członkowskie.

Gdzie jest biogaz

Strona Komisji poświęcona rozporządzeniu nie wymienia biogazu ani biometanu w zakresie przedmiotowym. Nie znaczy to, że rozporządzenie nie ma żadnych skutków dla branży:

• Infrastruktura gazowa. Obowiązki operatorów sieci i instalacji sektora gazowego (w zakresie określonym w rozporządzeniu) mogą wpływać na koszty i standardy, które dotykają także punktów wtłaczania biometanu. Sprawdź w tekście rozporządzenia, które elementy infrastruktury są objęte.
• Ceny i rynek. Wymogi dla importerów mogą zwiększać koszty gazu pochodzącego z dostaw bez udokumentowanych niskich emisji metanu, co zmienia relację cenową gazu ziemnego i biometanu — ocena redakcji, zależna od przyszłych cen.
• Standard kultury technicznej. Szczelność instalacji, kontrola ucieczek metanu, ograniczenie rozbiórek w pochodni to dobre praktyki także w biogazowniach; część inwestorów przyjmuje je dobrowolnie przy finansowaniu lub certyfikacji.

Co zrobić w praktyce

1. Sprawdź, czy Twoja działalność mieści się w zakresie. Jeśli jesteś wytwórcą biogazu lub biometanu, a nie operatorem sieci, zwykle nie masz obowiązków wynikających wprost z rozporządzenia.
2. Zapytaj operatora sieci o planowane zmiany standardów przyłączenia i monitoringu ucieczek na punktach wtłaczania.
3. Zinwentaryzuj źródła ucieczek metanu w swojej instalacji: zawory bezpieczeństwa, pokrywy zbiorników, dmuchawy, odwadniacze, pochodnia.
4. Wprowadź kontrolę szczelności (np. cykliczne przeglądy detektorem), która może okazać się wymagana w umowach z odbiorcami lub finansującymi.
5. Śledź terminy. Etapowe wdrażanie oznacza, że daty dla importerów i raportowania nie są jednakowe.

Typowe nieporozumienia

• „Rozporządzenie zakazuje pochodni w biogazowni” — nie; zakaz rutynowego spalania dotyczy sektora paliw kopalnych, a pochodnia bezpieczeństwa pozostaje elementem instalacji.
• „Rolnictwo jest objęte” — rozporządzenie reguluje sektor energii, nie emisje z gospodarstw.
• „Biometan jest automatycznie zwolniony z konsekwencji” — pośrednie skutki mogą dotyczyć sieci i rynku gazu.

Metan w biogazowni: skąd się bierze i jak go ograniczać

Biogaz zawiera zwykle ponad połowę metanu, więc każda nieszczelność to strata surowca i emisja gazu cieplarnianego. Do typowych źródeł należą nieszczelne pokrywy zbiorników i membrany, zawory nadciśnieniowo-podciśnieniowe, połączenia rurowe, sprężarki i dmuchawy, układ odwodnienia, a także niespalony metan w spalinach silników kogeneracyjnych. Dodatkowym źródłem bywa otwarty magazyn pofermentu. Zmniejszanie tych strat jest dobrą praktyką niezależnie od rozporządzenia: poprawia bilans gazu, bezpieczeństwo (zagrożenie wybuchem) i wynik w kalkulacjach śladu węglowego.

Kontekst polityczny

Rozporządzenie wpisuje się w unijną strategię dotyczącą metanu z października 2020 r. i w globalne zobowiązanie do ograniczenia emisji metanu o 30% do 2030 r., przyjęte na szczycie klimatycznym w Glasgow (Global Methane Pledge). Dla Unii istotny jest import: znaczna część gazu zużywanego w UE pochodzi z zewnątrz, więc wymogi obejmują także łańcuchy dostaw poza jej granicami. To dlatego etapowe obowiązki dla importerów są najbardziej widocznym elementem rozporządzenia.

Pytania do zadania operatorowi lub finansującym

• Czy w umowie o przyłączenie lub wtłaczanie pojawią się nowe wymagania dotyczące monitoringu ucieczek metanu?
• Czy bank lub inwestor oczekuje corocznego raportu o szczelności i emisjach metanu?
• Jak odbiorca (np. przemysł) ocenia ślad metanowy biometanu przy porównywaniu z gazem importowanym?

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.