Rozporządzenie metanowe UE 2024/1787: co obejmuje i co oznacza dla biogazu

Rozporządzenie (UE) 2024/1787 w sprawie ograniczania emisji metanu w sektorze energetycznym zostało przyjęte w 2024 r. i weszło w życie w sierpniu 2024 r. Nakłada na operatorów wydobycia i transportu ropy, gazu ziemnego i węgla obowiązki pomiaru, raportowania i weryfikacji emisji (MRV), regularnych programów wykrywania i naprawy nieszczelności (LDAR) oraz ograniczenia odpowietrzania i spalania w pochodniach. Obejmuje także importerów, którzy w kolejnych latach będą musieli wykazywać, że dostawy spoza UE spełniają równoważne wymagania. Dla biogazowni rozporządzenie nie jest bezpośrednio kluczowym aktem, ale wyznacza trend oczekiwań wobec ograniczania metanu.

Zakres

Rozporządzenie dotyczy sektora energetycznego: wydobycia, zbierania, przetwarzania, przesyłu, dystrybucji i magazynowania gazu, ropy i węgla, w tym kopalń węgla kamiennego. Obowiązki operatorów obejmują:

1. Inwentaryzację źródeł i pomiary emisji na poziomie źródła i lokalizacji (w kolejnych etapach).
2. LDAR: regularne badania szczelności z użyciem określonych metod i naprawa w wyznaczonych terminach.
3. Ograniczenia odpowietrzania i spalania: zakaz rutynowego odpowietrzania i spalania w pochodniach, z wyjątkami dla sytuacji awaryjnych i bezpieczeństwa.
4. Raportowanie do organów krajowych i Komisji.
5. Wymagania dla kopalń w zakresie pomiarów i ograniczania emisji z odmetanowania.

Terminy wdrożenia są rozłożone w czasie, a szczegóły (metody pomiaru, progi) uzupełniają akty wykonawcze i delegowane.

Import

Rozporządzenie tworzy mechanizm, w którym importerzy ropy, gazu i węgla będą zobowiązani do wykazywania, że emisje metanu w łańcuchu dostaw spełniają wymagania równoważne z unijnymi. Obowiązki importerów wprowadzane są etapami: w pierwszych latach dominuje sprawozdawczość, a wymóg wykazania równoważności pomiarów i raportowania zaczyna się od 2027 r. Dla rynku gazu oznacza to większą przejrzystość i potencjalny koszt dla dostaw z krajów o wyższej emisyjności.

Biogaz i biometan

Biogazownie nie są głównymi adresatami obowiązków rozporządzenia, które skupia się na paliwach kopalnych. Jednak:

• operatorzy sieci, do których wtłaczany jest biometan, podlegają przepisom o LDAR i raportowaniu, co wpływa na wymagania co do pomiarów i szczelności punktów przyłączenia;
• w strategii metanowej UE i w dyskusjach o dyrektywie o emisjach przemysłowych oraz certyfikacji biometanu pojawia się temat ograniczania wycieków z biogazowni;
• wiele państw i organizacji rozwija dobre praktyki (kodeksy, kampanie pomiarowe);
• wymagania certyfikacyjne (RED) już teraz uwzględniają emisje metanu z pofermentu i uszlachetniania w bilansie.

Rozsądne jest więc wdrażanie LDAR i pomiarów dobrowolnie, zanim stanie się to powszechnym wymogiem.

Przykład: wpływ na koszty operatora sieci

Operator sieci dystrybucyjnej z 500 stacjami redukcyjno-pomiarowymi wdraża program LDAR: kontrola raz w roku kamerą OGI kosztuje np. 400 zł na stację (założenie), czyli 200 tys. zł rocznie. Przy 10 t CH₄ unikniętych wycieków (ok. 280 t CO₂e przy GWP₁₀₀ = 28) koszt jednostkowy wynosi ok. 700 zł/t CO₂e. Liczby są wyłącznie ilustracją sposobu liczenia.

Dla kogo ważne

• operatorzy sieci gazowych (wymagania pomiarów i napraw),
• producenci biometanu (jakość danych o szczelności, oczekiwania odbiorców),
• importerzy gazu i LNG (wymogi dla dostawców),
• dostawcy technologii pomiarowych.

Perspektywa

Rozporządzenie pokazuje, że metan stał się przedmiotem szczegółowej regulacji. W kolejnych latach należy spodziewać się wytycznych dotyczących metod pomiaru i ewentualnych rozszerzeń na inne sektory. Producenci biometanu, którzy już dziś dokumentują straty, będą lepiej przygotowani.

Jak się przygotować

Producenci biometanu mogą już teraz zinwentaryzować punkty potencjalnych wycieków, wdrożyć kontrole szczelności na stacji wtłaczania i w pomieszczeniach technologicznych oraz zapisywać wyniki w rejestrze. Warto też ustalić z operatorem sieci procedury wymiany informacji o awariach i planowanych pracach, bo wiele działań operatora wpływa na ciągłość wtłaczania. Z perspektywy handlowej udokumentowane niskie straty metanu mogą być argumentem w rozmowach z odbiorcami, którzy raportują emisje łańcucha dostaw.

Różnice względem RED

RED reguluje zrównoważoność i redukcję emisji biopaliw, a rozporządzenie metanowe – kontrolę emisji w sektorze paliw kopalnych. Oba akty działają równolegle i wzmacniają presję na ograniczanie strat metanu, ale mają innych adresatów i inne mechanizmy egzekwowania.

Podsumowanie

Rozporządzenie metanowe nie obejmuje wprost biogazowni, ale przesuwa standardy w sektorze gazowym. Warto monitorować jego wdrażanie, bo wpływa na oczekiwania odbiorców i na sieć, do której wtłaczany jest biometan.