Strategia „od pola do stołu”: mniej nawozów, mniej strat składników, więcej biogazu z rolnictwa

Komisja Europejska 20 maja 2020 r. przedstawiła strategię „od pola do stołu” (COM(2020) 381), która wyznacza kierunek zmian w europejskim systemie żywnościowym do 2030 r. Dla branży biogazowej i dla rolników najważniejszy jest cel ograniczenia strat składników odżywczych o co najmniej 50 proc. oraz zmniejszenia zużycia nawozów o co najmniej 20 proc., co zmienia logikę gospodarowania obornikiem, gnojowicą i pofermentem.

Główne cele do 2030 r.

Strategia, wraz z towarzyszącą jej strategią różnorodności biologicznej, formułuje zestaw celów ilościowych:

Komisja zapowiedziała wniosek w sprawie ograniczenia marnotrawstwa żywności oraz opracowanie planu zintegrowanego zarządzania składnikami odżywczymi, który ma pogodzić potrzeby upraw z ochroną wód i powietrza.

Co to oznacza dla pofermentu i biogazu

Dokument odwołuje się do ograniczania emisji z hodowli zwierząt, w tym metanu, i wskazuje, że jedną z dróg jest zagospodarowanie nawozów naturalnych i pozostałości rolniczych do produkcji energii. Biogazownia rolnicza przetwarza gnojowicę lub obornik, zmniejszając emisje metanu ze składowania, a poferment zwraca na pola jako nawóz o lepiej przewidywalnym składzie niż surowe nawozy naturalne.

Cel ograniczenia strat składników wzmacnia argument za precyzyjnym stosowaniem pofermentu: aplikacją w odpowiednim terminie, z użyciem technik ograniczających ulatnianie się amoniaku i odpływ azotu. Zapowiedź obniżenia zużycia nawozów mineralnych może z kolei zwiększyć zainteresowanie nawozami organicznymi i produktami z recyklingu składników.

Ograniczenia i niewiadome

Strategia nie określa, jakie dokładnie instrumenty prawne doprowadzą do osiągnięcia celów, ani jak będą rozkładane na poszczególne państwa. Rolnicy i organizacje branżowe zwracały uwagę na koszty i ryzyko spadku plonów. Dla inwestorów w biogaz istotne było, że kierunek polityki sprzyja wykorzystaniu odpadów i nawozów naturalnych jako surowca, ale nie przesądza, czy powstaną nowe zachęty finansowe.

Co dalej

Strategia wchodziła w serię prac legislacyjnych przewidzianych na kolejne lata. Równolegle toczyły się negocjacje nad wspólną polityką rolną i budżetem UE, od których zależała skala środków na modernizację gospodarstw. Dla biogazowni kluczowe będzie to, czy państwa członkowskie uwzględnią w krajowych planach strategicznych instrumenty zachęcające do inwestycji w instalacje przetwarzające nawozy naturalne.

Jak to się wiąże z polskim rolnictwem

Polskie gospodarstwa o dużej obsadzie zwierząt, zwłaszcza produkcji drobiu i trzody, są wśród największych źródeł obornika i gnojowicy w regionie. Wyższe wymagania dotyczące strat składników wzmacniają zasadność inwestycji w szczelne magazyny, techniki aplikacji i przetwarzanie nawozów naturalnych, w tym fermentację metanową. Jednocześnie ograniczanie nawożenia mineralnego zwiększa rynkowe znaczenie składników zawartych w pofermencie, co dla biogazowni rolniczej może być dodatkowym źródłem przychodu lub oszczędności.