Badania BMPProdukty uboczne przemysłu rolno-spożywczego

Inne pozostałości rafinacji olejów (gumy, kondensaty, ziemia odbarwiająca) — BMP: 5 badań, śr. 714 m³ CH₄/t s.m.o.

Pozostałości rafinacji olejów (gumy, kondensaty, ziemia odbarwiająca) to koncentraty tłuszczów i lipidów o wysokim potencjale gazowym i ryzyku LCFA.

CH₄ ≈ 63 % (szacunek)

Opublikowano 30 września 2025Zaktualizowano 29 października 20263 min czytaniaRedakcja Substraty.pl

Fot. Khalid Mahmood / Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 3.0, plik źródłowy; zmiany: kadrowanie

Średnia ważona: 714m³ CH₄/t s.m.o.
Zakres: 426–866m³ CH₄/t s.m.o.
Rekordy: 5badań
Publikacje: 2źródła
Temperatury: 35 °C, 38 °Ctestu

Metan w biogazie

≈59–68% CH₄

Wysoka zawartość metanu · ≈ 6,3 kWh/m³ biogazu

szacunek z typu substratu W zebranych badaniach brak pomiaru. Przedział wynika z przybliżonego składu (przewaga węglowodanów (brak cech białka i tłuszczu); bogaty w tłuszcz (klasyfikacja procesowa)) i wydajności grup związków wg FNR.

Jak liczymy i co oznaczają strefy

Ocena dla biogazowni

brak oceny — ocena redakcji dla biogazowni

Brak oceny: brak suchej masy lub suchej masy organicznej w danych. Ocenę liczymy, gdy znamy suchą masę i suchą masę organiczną materiału.

Ocena redakcji wg metodyki

Dodaj do kalkulatora kofermentacji Dane CSV

Krzywe BMP z 5 badań

Średnia ważona Pojedyncze rekordy

Linie przerywane to przebieg modelowy (kinetyka I rzędu, B(t) = B₀·(1 − e^−kt)); z publikacji pochodzi punkt końcowy. Wszystkie krzywe są modelowe.

Skumulowana produkcja metanu w czasie testu [m³ CH₄/t s.m.o.]. Gruba linia to średnia ważona wszystkich rekordów (714); kropki oznaczają wartości końcowe podane w publikacjach. Wskaż wykres, aby odczytać wartości; kliknij pozycję legendy, aby ukryć lub pokazać rekord.

Rekordy i źródła

Pobierz CSV

Źródło	BMP m³ CH₄/t s.m.o.	Temperatura	Próbka	Krzywa
Dubrovskis i Plume (2024) DOI	814	38 °C · mezofilowy	produkt uboczny rafinacji oleju rzepakowego (oryg.: „Rapeseed oil refining by-product”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Kouas i in. (2017) · 1 DOI	426	35 °C · mezofilowy	kondensat z rafinacji oleju słonecznikowego (oryg.: „condensate (sunflower oil)”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Kouas i in. (2017) · 2 DOI	504	35 °C · mezofilowy	kondensat z rafinacji oleju palmowego (oryg.: „condensate (palm oil)”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Kouas i in. (2017) · 3 DOI	664	35 °C · mezofilowy	zużyta ziemia z winteryzacji oleju słonecznikowego (oryg.: „oil”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Kouas i in. (2017) · 4 DOI	866	35 °C · mezofilowy	gumy z rafinacji olejów roślinnych (oryg.: „gum”)	punkt końcowy (krzywa modelowa)
Średnia ważona	714	średnia arytmetyczna 655, SD 190

Właściwości procesowe

bogaty w tłuszcze
skłonność do pienienia
tworzy kożuch
ubogi w azot
zmienny skład
klasyfikacja redakcji

Niska pewność: opis oparty na ogólnych cechach grupy substratów, a nie na badaniach tego materiału. Traktuj go jako wskazówkę do weryfikacji.

Zalety

Potencjał metanowy w zbiorze BMP Substraty.pl: średnia ważona 714.5 m³ CH₄/t s.m.o. (SD 190.5; 5 rekordów, 2 źródeł).
Koncentrat lipidów o wysokim potencjale (Long i in. 2012).

Wady i ryzyka

Wolne LCFA hamują metanogenezę i powodują flotację (Long i in. 2012; Elsamadony i in. 2021).
Niska zawartość N wymaga bazy gnojowicowej.

Kofermentacja — z czym łączyć, na co uważać

dobrze łączyć
substraty: wysoka zasadowość (bufor) — np. Obornik i odchody bydlęce, Gnojowica świńska, Gnojowica bydlęca, Gnojowica kacza, Treść przewodu pokarmowego (żwacza, jelit)
Gnojowica dostarcza N i zasadowości, równoważąc wysokie C/N materiału.^[1][2]
unikaj
substraty: bogaty w tłuszcze — np. Odpady żywności (resztki jedzenia, odpady kuchenne), Fusy kawowe (zużyta kawa), Osad wstępny (pierwotny), Nasiona słonecznika, Wytłoki z oliwek (pomace, alperujo)
Kumulacja z innymi lipidami.^[3]

Dawkowanie

Brak źródłowego progu; stosować wspólny limit lipidów, zaczynać nisko.

Wprowadzaj stopniowo, zaczynając od małej dawki i obserwując proces (np. FOS/TAC, pH, skład gazu).

Źródła danych procesowych

Ocenę konkretnej mieszanki z tym substratem pokaże kalkulator kofermentacji.

Czym jest i skąd się bierze

Rafinacja olejów roślinnych polega na usuwaniu zanieczyszczeń i niepożądanych składników z oleju surowego. Na kolejnych etapach powstają odpady: gumy (odśluzowanie, bogate w fosfolipidy), kondensaty z dezodoryzacji (wolne kwasy tłuszczowe i związki lotne), a także zużyta ziemia odbarwiająca i filtracyjna, na której osadza się olej. W Polsce znaczące są rafinerie oleju rzepakowego i słonecznikowego, a opisane tu materiały obejmują kondensaty olejów słonecznikowego i palmowego oraz ziemię z winteryzacji oleju słonecznikowego.

Właściwości istotne dla fermentacji

Główne składniki to lipidy w różnej formie: fosfolipidy w gumach, wolne kwasy tłuszczowe w kondensatach, a także olej zaadsorbowany w ziemi. Takie odpady mają bardzo wysoki potencjał energetyczny, bo tłuszcze dają więcej metanu na jednostkę suchej masy niż węglowodany. Jednocześnie wolne długołańcuchowe kwasy tłuszczowe są inhibitorami metanogenezy i powodują pienienie oraz flotację biomasy. Ziemia odbarwiająca zawiera dodatkowo składniki mineralne, które nie ulegają fermentacji. Niska zawartość azotu wymaga łączenia z gnojowicą lub materiałem białkowym.

Jak czytać rozrzut wyników

W zbiorze jest kilka rekordów z niewielkiej liczby źródeł, głównie z jednej pracy, więc niezależna weryfikacja jest ograniczona. Opisują różne materiały: kondensaty, ziemię i gumy, które mają odmienny skład, więc zmienność wynika bardziej z rodzaju odpadu niż z błędu pomiaru. Na wynik wpływają także rodzaj oleju (słonecznikowy, palmowy, rzepakowy), stopień rafinacji, udział zaadsorbowanego tłuszczu w ziemi, rozdrobnienie, inokulum oraz adaptacja mikroflory do lipidów.

W praktyce biogazowni

Odpady z rafinacji stosuje się w ograniczonym udziale, dozując je stopniowo i równomiernie, aby uniknąć szoku lipidowego. Zalecane jest łączenie z gnojowicą oraz stałe monitorowanie kwasów lotnych i produkcji gazu. Materiały tłuszczowe mogą wymagać podgrzewania do pompowania. Odpady z przemysłu spożywczego są odpadami, więc ich przyjmowanie wymaga odpowiednich uprawnień. Zużyta ziemia ma ograniczone zastosowanie ze względu na zawartość mineralną.

Warto zaznaczyć, że wewnętrzne zróżnicowanie tej grupy jest tak duże, że średnia dla niej ma ograniczoną wartość praktyczną; przy planowaniu dawki należy opierać się na analizie konkretnej partii, szczególnie na zawartości kwasów tłuszczowych i wody.

Metodyka w skrócie

BMP to ilość metanu uzyskana z suchej masy organicznej (s.m.o., ang. VS) w teście okresowym, podawana w m³ CH₄ na tonę s.m.o. (liczbowo tyle samo co NmL CH₄/g VS w publikacjach) i przeliczona na warunki normalne (0 °C, 101,325 kPa). Średnia ważona daje każdej publikacji łączną wagę 1, dzieloną po równo między jej wyniki dla danego substratu — praca z dwudziestoma odmianami nie przeważa pracy z jedną próbką. W programach międzylaboratoryjnych jednostką jest laboratorium (łączna waga 1), a w jego obrębie waga testu rośnie z liczbą butelek (powtórzeń). Wyniki po obróbce wstępnej (np. termicznej, chemicznej, enzymatycznej) pokazujemy osobno i nie wliczamy ich do średniej.

Linie ciągłe to krzywe zmierzone w testach. Gdy publikacja podaje tylko wynik końcowy, rysujemy przebieg modelowy kinetyki pierwszego rzędu, B(t) = B₀·(1 − e^−kt): z publikacji pochodzi wyłącznie punkt końcowy, a kształt krzywej służy jedynie wizualizacji — nie odczytuj z niego produkcji w konkretnym dniu. Dla tego substratu przyjęto k = 0,091 d⁻¹ (brak danych kinetycznych dla grupy – przyjęto medianę wszystkich dostępnych stałych k (93 wartości) = 0.091 d⁻¹).

Statystyki opisują rozrzut opublikowanych wyników — to zestawienie opisowe, a nie metaanaliza ani gwarancja uzysku w instalacji.

Pełna metodyka i zasady korekt

Bibliografia

Wszystkie źródła serwisu: bibliografia.