ETS2 dla budynków i transportu: wpływ na gaz, biometan i bioCNG

ETS2 to nowy, osobny system handlu uprawnieniami do emisji CO₂ ze spalania paliw w budynkach, transporcie drogowym i dodatkowych sektorach (głównie małym przemyśle), w którym uprawnienia umarzają dostawcy paliw, a nie odbiorcy końcowi. Według Komisji Europejskiej ma być w pełni operacyjny w 2028 r., choć dyrektywa (UE) 2023/959 zakładała wcześniejszy start. Dla gazu ziemnego oznacza to potencjalny dodatkowy koszt w cenie; dla biometanu i bioCNG — zależnie od zasad monitorowania — możliwą przewagę.

Co obejmuje ETS2

• Paliwa i sektory. CO₂ ze spalania paliw w budynkach (ogrzewanie), w transporcie drogowym oraz w sektorach przemysłowych nieobjętych dotychczasowym EU ETS.
• Podmioty regulowane. Dostawcy paliw (fuel suppliers). Muszą posiadać zezwolenie na emisję gazów cieplarnianych i zatwierdzony plan monitorowania — Komisja podaje 1 stycznia 2025 r. jako termin ich uzyskania.
• Sprawozdawczość. Roczny raport o emisjach składa się do 30 kwietnia; od 2026 r. dane muszą być weryfikowane przez akredytowanego weryfikatora.
• Umarzanie. Od 2028 r. dostawcy przekazują uprawnienia odpowiadające zweryfikowanym emisjom do 31 maja następnego roku.

Harmonogram według Komisji

Wpływ na gaz, biometan i bioCNG

Strona Komisji nie określa wprost, jak ETS2 traktuje biomasę, biogaz i biometan. W EU ETS dla instalacji stosuje się zasadę zerowego współczynnika emisji dla biomasy spełniającej kryteria zrównoważonego rozwoju; nie zakładaj automatycznie, że identyczne reguły i dokumenty obejmą ETS2 — zweryfikuj w przepisach wykonawczych.

Co z tego wynika dla wytwórcy biometanu i flot

1. Nie jesteś regulowany jako wytwórca, ale kontrahent — dostawca gazu — jest. Zapytaj, jak będzie dokumentował biometan.
2. Przygotuj dokumentację zrównoważoności (certyfikat, bilans masowy, gwarancje pochodzenia), bo to ona zwykle decyduje o zaliczeniu do zeroemisyjnych ilości.
3. Uwzględnij ETS2 w modelu cen: kontrakty z klauzulą waloryzacji względem ceny gazu ziemnego zyskują lub tracą na dodatkowym koszcie.
4. Floty bioCNG/bioLNG mogą porównać koszt paliwa kopalnego z ETS2 i biopaliwa, ale tylko po sprawdzeniu zasad rozliczania.
5. Śledź zmiany terminów. Dyrektywa (UE) 2023/959 przewidywała start w 2027 r., a Komisja wskazuje dziś 2028 r. — harmonogram bywa korygowany.

Typowe nieporozumienia

• „ETS2 dotyka konsumentów wprost” — dostawcy paliw umarzają uprawnienia, a konsumenci odczuwają to w cenie.
• „Biometan jest wolny od opłat” — zależy od zasad monitorowania i dokumentów, nie od samego faktu pochodzenia biologicznego.
• „ETS2 to to samo co EU ETS” — to osobny system z odrębnymi uprawnieniami i podmiotami.

Skąd ETS2 i po co

ETS2 powstał jako element pakietu „Fit for 55”, żeby objąć ceną emisje, których nie obejmuje dotychczasowy EU ETS (ogrzewanie budynków, transport drogowy, mały przemysł). Dochody z uprawnień mają służyć m.in. łagodzeniu skutków dla gospodarstw domowych i małych firm — temu celowi ma służyć Fundusz Społeczny na rzecz Klimatu, powiązany z ETS2. Dla rynku paliw ważne jest to, że system działa „w górę łańcucha”: dostawca płaci za emisje, a koszt przenosi na odbiorców zgodnie z umowami i taryfami.

Co śledzić w najbliższych miesiącach

• Terminy wykonawcze. Zezwolenia, plany monitorowania i raporty dostawców wynikają z dyrektywy i aktów wykonawczych; Komisja publikuje wytyczne na swojej stronie.
• Cena uprawnień. W okresie początkowym działa mechanizm stabilizacji: przy cenie powyżej 45 EUR (w cenach z 2020 r.) można uwolnić dodatkowe uprawnienia z rezerwy.
• Zasady rozliczania paliw z biomasy. To one zdecydują, czy biometan i bioCNG będą w praktyce zwolnione z kosztu uprawnień.
• Umowy dostaw. Warto sprawdzić klauzule dotyczące zmiany kosztów regulacyjnych, bo ETS2 może pojawić się jako nowy składnik ceny gazu.

Pytania do dostawcy gazu lub paliw

1. Jak dostawca zamierza wykazywać biometan lub bioCNG w swoim systemie monitorowania?
2. Czy w cenie gazu ziemnego zostanie wyodrębniony koszt uprawnień ETS2?
3. Czy ceny kontraktowe będą waloryzowane o ten koszt, czy dostawca przyjmie ryzyko do końca umowy?
4. Jaką dokumentację zrównoważonego rozwoju przyjmuje jako podstawę zaliczenia paliwa do zeroemisyjnych ilości?

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.