Regulacje UE dotyczące odpadów organicznych: co oznaczają dla biogazowni

Unijne przepisy o odpadach i energii odnawialnej tworzą dla biogazowni korzystne otoczenie: dyrektywa 2018/851 nakłada obowiązek selektywnej zbiórki bioodpadów lub ich recyklingu u źródła, dyrektywa 2018/850 ogranicza składowanie, a RED III i plan REPowerEU wzmacniają popyt na biogaz i biometan. Nie oznacza to jednak automatycznych korzyści: ostateczne skutki zależą od krajowej transpozycji, jakości zbiórki i dostępności instalacji.

Selektywna zbiórka bioodpadów

Znowelizowana dyrektywa ramowa o odpadach (2008/98/WE, zmieniona dyrektywą 2018/851) wymaga, aby państwa członkowskie zapewniły do 31 grudnia 2023 r. selektywną zbiórkę bioodpadów lub ich recykling u źródła (np. kompostowanie przydomowe). Zbiórka selektywna tworzy zorganizowany strumień substratów dla biogazowni i kompostowni. W Polsce obowiązki gmin i mieszkańców opisuje wpis Selektywna zbiórka bioodpadów w gminach. Ważne zastrzeżenie: jakość selektywnie zebranych bioodpadów (zanieczyszczenia, opakowania) decyduje o tym, czy nadają się do fermentacji; pomaga odpakowywanie, ale jest kompromisem jakościowym.

Cele recyklingu i ograniczanie składowania

Dyrektywa 2008/98/WE po zmianach ustala poziomy przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych: 55% do 2025 r., 60% do 2030 r. i 65% do 2035 r. Dyrektywa 2018/850 o składowaniu ogranicza składowanie odpadów komunalnych do 10% do 2035 r. i zakazuje składowania odpadów nadających się do recyklingu lub odzysku od 2030 r., z wyjątkami. Fermentacja i kompostowanie bioodpadów są uznawane za recykling organiczny, jeśli spełnione są wymagania jakościowe. Zestawienie celów z danymi Eurostatu przedstawia wpis Poziomy recyklingu i składowania odpadów komunalnych. Opłaty za składowanie rosną, co zmienia ekonomię: górna jednostkowa stawka opłaty na 2025 r. wynosiła 418,03 zł za Mg, ale ostateczne stawki zależą od kodu odpadu (jak stawki kierują strumienie).

RED III i REPowerEU

Dyrektywa (UE) 2023/2413 (RED III) weszła w życie 20 listopada 2023 r. i wyznacza unijny cel co najmniej 42,5% energii ze źródeł odnawialnych w końcowym zużyciu energii do 2030 r., z dodatkowym wysiłkiem do 45% (cel indykatywny 2,5 pp). Termin transpozycji większości przepisów upłynął 21 maja 2025 r. (zob. RED III weszła w życie oraz Termin transpozycji minął). Plan REPowerEU z 2022 r. zakładał zwiększenie produkcji biometanu do 35 mld m³ rocznie do 2030 r. (porównywalnie z kilkoma mld m³ w 2022 r.); stan realizacji omawia wpis Rynek biometanu w Europie według EBA.

Co z tego wynika dla polskich operatorów

• Nowe strumienie substratu, ale o zmiennej jakości; potrzebne są odpakowywanie i kontrola zanieczyszczeń (Depackaging).
• Różne ścieżki prawne dla biogazu rolniczego (lista substratów, rozporządzenie z 12 października 2023 r.) i instalacji odpadowych (zezwolenia, BDO).
• Poferment może być nawozem lub odpadem; status zależy od substratów i trybu (Poferment: nawóz czy odpad?).
• Biometan: kolejne akty (RED III, rynek gazu, certyfikacja) kształtują popyt; w Polsce kierunek opisano w wpisie RED III: co zmienia dla biogazu i biometanu.

Jak się przygotować

1. Śledź krajową transpozycję i zmiany ustawy o OZE oraz ustawy o odpadach.
2. Zdywersyfikuj dostawców substratów, uwzględniając umowy z gminami i firmami odpadowymi.
3. Rozważ opcję biometanową, jeśli lokalizacja pozwala na przyłączenie do sieci lub dystrybucję (wybór: CHP czy biometan).
4. Zadbaj o certyfikację i dokumentację pochodzenia, gdy planujesz sprzedaż jako paliwa odnawialnego.