Rozporządzenie wykonawcze 2022/996: jak weryfikuje się zrównoważenie biogazu i biomasy, bilans masy

Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2022/996 z 14 czerwca 2022 r. jest instrukcją obsługi systemu weryfikacji, na którym opiera się certyfikacja zrównoważenia biogazu, biometanu i biomasy. Opublikowano je w Dzienniku Urzędowym UE L 168 z 27 czerwca 2022 r.

Po co powstało

Dyrektywa 2018/2001 (RED II) w art. 29 określa kryteria zrównoważonego rozwoju oraz progi redukcji emisji gazów cieplarnianych dla biopaliw, biopłynów i paliw z biomasy. Dyrektywa wymaga, aby podmioty gospodarcze wykazywały zgodność z tymi kryteriami, ale szczegółowe zasady weryfikacji pozostawiono do aktów wykonawczych. Rozporządzenie 2022/996 to taki akt: ma zapewnić, by kontrola zgodności była skuteczna i jednolita w całej Unii.

Obejmuje weryfikację zgodności z kryteriami z art. 29 ust. 2–7 i 10 oraz rzetelności danych dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych. Zawiera również zasady dotyczące kryteriów niskiego ryzyka pośredniej zmiany użytkowania gruntów (ILUC).

Kto jest adresatem

Część przepisów kierowana jest do systemów dobrowolnych, czyli prywatnych programów certyfikacji (np. ISCC), które Komisja może uznać do celów weryfikacji zgodności z unijnymi kryteriami, oraz do jednostek certyfikujących, które przeprowadzają audyty na zlecenie tych systemów. Inne przepisy dotyczą państw członkowskich i podmiotów gospodarczych, a więc także wytwórców biogazu i biometanu.

W praktyce wytwórca biogazu wchodzący w zakres art. 29 składa się do audytowanego łańcucha: surowiec (np. gnojowica, kiszonka, odpady), produkcja biogazu, wtłaczanie lub zużycie. Certyfikat zrównoważenia, który z tego wynika, jest podstawą do wystawienia dowodów zrównoważenia dla odbiorców biometanu oraz do ubiegania się o wsparcie, tam gdzie jest ono uzależnione od zgodności z RED II (zob. bilans GHG biometanu i wartości domyślne a rzeczywiste).

Bilans masy

W motywach rozporządzenia wskazano, że system bilansu masy (mass balance) ma zmniejszać obciążenia administracyjne związane z wykazywaniem zgodności z kryteriami zrównoważenia i redukcji emisji, pozwalając mieszać surowce i paliwa o różnych cechach zrównoważenia. Przy wtłaczaniu biometanu do sieci gazowej oznacza to, że fizycznie wymieszany gaz może być rozliczany księgowo według partii: właściwości zrównoważonych partii przypisuje się do ilości wyprowadzonych z systemu. Z punktu widzenia wytwórcy kluczowa jest więc rzetelna dokumentacja przyjęć surowca i wydań produktu, bo to ona stanowi materiał do audytu.

ILUC w skrócie

Pośrednia zmiana użytkowania gruntów (ILUC) występuje wtedy, gdy uprawy pod biopaliwa wypierają produkcję żywności na inne tereny, np. leśne, co zwiększa emisje. Kryteria niskiego ryzyka ILUC służą wskazaniu paliw, w przypadku których to ryzyko jest ograniczone, na przykład przez uprawę na gruntach nieużytkowanych. Dla biogazowni opartych na gnojowicy i odpadach wątek ten ma znaczenie drugorzędne, ale dla instalacji wykorzystujących kiszonki z upraw energetycznych dokumentacja pochodzenia surowca bywa istotna.

Rola systemów dobrowolnych

System dobrowolny to program certyfikacji, który Komisja uznaje za wiarygodny sposób wykazania zgodności z kryteriami unijnymi. Nie jest on organem państwa: audyty przeprowadzają niezależne jednostki certyfikujące, a program ustala zasady, według których wystawiane są certyfikaty i dowody zrównoważenia. Rozporządzenie 2022/996 określa, jakie standardy muszą spełniać takie programy i jednostki, by ich certyfikaty były uznawane w całej Unii. Dla biogazowni oznacza to, że certyfikat uzyskany w jednym państwie powinien być akceptowany przez odbiorcę w innym, co ma znaczenie przy sprzedaży biometanu lub gwarancji pochodzenia za granicę.

Znaczenie dla wsparcia energii elektrycznej

Dla energii elektrycznej z biogazu wymogi weryfikacji mają znaczenie wtedy, gdy wsparcie lub wliczenie do celów OZE zależy od zgodności z art. 29. Instalacja kogeneracyjna o łącznej nominalnej mocy cieplnej co najmniej 2 MW (w przypadku paliw gazowych z biomasy, w tym biogazu) powinna wykazywać zgodność, a audyt dotyczy całego łańcucha dostaw substratów.

Na co uważać w praktyce

• Dokumentacja substratów (pochodzenie, rodzaj, ilość) musi być spójna z bilansem produkcji biogazu.
• Wybór systemu dobrowolnego lub krajowego wpływa na koszty audytu i na uznawanie dowodów zrównoważenia przez odbiorców.
• Wartości domyślne emisji upraszczają obliczenia, ale wartości rzeczywiste mogą dać lepszy wynik, jeśli są poparte danymi.
• Przed audytem warto sprawdzić aktualną wersję skonsolidowaną rozporządzenia, dostępną w EUR-Lex.