Biometan w transporcie: NCW, RED III i co to znaczy dla bioCNG i bioLNG w 2026 r.

Biometan w transporcie, czyli bioCNG i bioLNG, może liczyć się do celów odnawialnych w transporcie, ale dopiero po spełnieniu kryteriów zrównoważonego rozwoju i pod warunkiem, że nie korzysta jednocześnie ze wsparcia operacyjnego z ustawy o OZE. Dyrektywa RED III wyznacza cele na 2030 r., a w Polsce od 1 stycznia 2026 r. Narodowy Cel Wskaźnikowy (NCW) liczy się według wartości energetycznej, z mnożnikami i limitami. W efekcie wytwórca biometanu wybiera między wsparciem a sprzedażą na rynku transportowym.

Cele UE według RED III

Dyrektywa (UE) 2023/2413, zmieniająca dyrektywę 2018/2001, wymaga od państw członkowskich, aby do 2030 r. dostawcy paliw zapewnili:

• co najmniej 29% energii odnawialnej w transporcie albo 14,5% redukcji intensywności emisji gazów cieplarnianych;
• łączny udział zaawansowanych biopaliw i biogazu z surowców z części A załącznika IX oraz RFNBO na poziomie co najmniej 1% w 2025 r. i 5,5% w 2030 r., w tym RFNBO co najmniej 1% w 2030 r.;
• limit dla paliw z części B załącznika IX (1,7%) i limit dla upraw spożywczych i pastewnych (nie więcej niż 1 punkt procentowy ponad udział z 2020 r., w sumie nie więcej niż 7%).

Termin transpozycji większości przepisów upłynął w maju 2025 r. Wartości te warto zweryfikować w tekście dyrektywy przed podjęciem decyzji.

Polski NCW po zmianach

Ustawa z 21 lutego 2025 r. o zmianie ustawy o biokomponentach i biopaliwach ciekłych (Dz.U. 2025 poz. 303) przebudowała NCW: część przepisów obowiązuje od 1 kwietnia 2025 r., część od 1 stycznia 2026 r. Według tekstu jednolitego z lipca 2025 r.:

W ustawie o biokomponentach gazowym biokomponentem jest biometan w rozumieniu art. 2 pkt 3c ustawy o OZE (także w postaci sprężonej lub skroplonej), więc bioCNG i bioLNG mogą być liczone po stronie licznika, choć mianownik stanowią paliwa ciekłe i biopaliwa ciekłe.

Zasada rozdziału od wsparcia

Art. 83s ustawy o OZE stanowi, że biometanu, który uzyskał wsparcie z rozdziału 4a (instalacje do 1 MW po przeliczeniu na moc elektryczną), nie uwzględnia się do realizacji obowiązku NCW. Uchwalona przez Sejm 4 września 2026 r. nowelizacja rozszerza tę zasadę na wsparcie z aukcji biometanu. W praktyce oznacza to wybór:

1. Wsparcie z ustawy o OZE — przewidywalny przychód, ale biometan nie liczy się do NCW.
2. Rynek NCW — sprzedaż podmiotom realizującym cel; wymaga certyfikacji zrównoważonego rozwoju i dokumentacji wsadu.
3. Rynek tankowania na miejscu — gwarancje pochodzenia dla paliwa zużytego na stacji nie mogą być przenoszone.

Co jest potrzebne, by biometan zaliczył się w transporcie

• Dokumentacja zrównoważonego rozwoju i redukcji emisji: dla paliw transportowych z instalacji uruchomionych po 1 stycznia 2021 r. minimalna redukcja gazów cieplarnianych wynosi 65% (RED II); sprawdź obowiązujące progi w RED III i w przepisach krajowych.
• Rozliczenie bilansem masowym, gdy biometan przepływa przez sieć gazową.
• Rejestracja wytwórcy w KOWR lub URE oraz sprawozdania obejmujące sprzedaż na potrzeby NCW.
• Zgodność surowców z załącznikiem nr 1 przy zaliczeniu z mnożnikiem.

Wnioski dla uczestników rynku

• Wytwórcy. Policz przychód ze wsparcia i przychód z rynku NCW; wybór wyklucza kumulację. Surowce z załącznika nr 1 poprawiają pozycję w NCW.
• Operatorzy flot i stacji. Zapytaj o dokumenty zrównoważonego rozwoju i zasadę bilansu masowego; bioCNG i bioLNG tankowane na miejscu mają odrębne reguły gwarancji.
• Podmioty realizujące NCW. Weź pod uwagę zmianę miary na energetyczną, mnożniki, limity i brak opłaty zastępczej od 2026 r.

Pytania przed podpisaniem umowy na biometan do transportu

• Czy nabywca realizuje NCW, czy kupuje biometan na własne potrzeby flotowe?
• Kto przedstawia dokumenty zrównoważonego rozwoju i jakiego schematu certyfikacji wymaga?
• Czy cena zakłada mnożnik dla surowców z załącznika nr 1 i jak zmieni się po zmianie limitów?
• Jak rozliczane są gwarancje pochodzenia, jeśli biometan jest tankowany na miejscu?
• Co dzieje się z umową, jeśli wytwórca przejdzie na wsparcie z ustawy o OZE (wykluczające zaliczenie do NCW)?

Ryzyka regulacyjne

• Zmiany wysokości NCW i limitów — rozporządzenia lub nowelizacje mogą zmienić parametry liczenia.
• Zmiana zasad certyfikacji i bilansu masowego w unijnych aktach wykonawczych.
• Rozbieżności terminów transpozycji — przepisy krajowe wchodzą etapowo (2025–2030).
• Wykluczenie kumulacji — wybór między wsparciem a NCW wymaga wcześniejszej decyzji strategicznej, bo późniejsza zmiana może być niemożliwa.

Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej; przed decyzją inwestycyjną lub formalną sprawdź aktualne brzmienie przepisów i skonsultuj się z prawnikiem lub właściwym organem.