Reforma rynku energii 2024/1747: dwustronne CfD od 2027 r. — czy obejmą biogaz i biomasę?

Reforma rynku energii elektrycznej z 2024 r. wprowadza obowiązek, by od połowy 2027 r. bezpośrednie wsparcie cenowe nowych elektrowni wiatrowych, słonecznych, geotermalnych, wodnych bez zbiornika i jądrowych miało formę dwustronnego kontraktu różnicowego (CfD). Biogaz i biomasa nie znajdują się na tej liście, więc nie podlegają temu obowiązkowi.

Co zmienia rozporządzenie 2024/1747

Rozporządzenie (UE) 2024/1747 z 13 czerwca 2024 r. zmienia rozporządzenia 2019/942 i 2019/943; towarzysząca dyrektywa (UE) 2024/1711 zmienia dyrektywy 2018/2001 (RED) i 2019/944. Rozporządzenie opublikowano w Dzienniku Urzędowym UE 26 czerwca 2024 r., a w życie weszło 16 lipca 2024 r. Zawiera kilka elementów dotyczących energii odnawialnej: zasady dla umów PPA, przepisy o wsparciu elastyczności niekopalnej oraz kluczowy art. 19d o dwustronnych CfD.

Dwustronny CfD w pigułce

Kontrakt różnicowy ustala cenę wykonania. Gdy cena rynkowa jest niższa, wytwórca otrzymuje dopłatę do ceny wykonania. Gdy jest wyższa, zwraca nadwyżkę. W modelu jednostronnym (premia) wytwórca zatrzymuje wszystko ponad cenę wykonania. Według art. 19d przychody ponad cenę wykonania mają być przekazywane odbiorcom końcowym.

Taki mechanizm znamy z Irlandii, gdzie system RESS opiera się na dwustronnym CfD na 15 lat (zob. relacja z decyzji o RESS). Estoński i fiński model premii są odmienne: premia maleje wraz z ceną rynkową i znika przy wysokich cenach, ale wytwórca nie zwraca nadwyżki (zob. Estonia i Finlandia).

Przykład liczbowy

Załóżmy hipotetycznie cenę wykonania 100 €/MWh. Jeśli średnia cena rynkowa wynosi 60 €/MWh, wytwórca dostaje dopłatę 40 €/MWh i w sumie 100 €/MWh. Jeśli cena rynkowa wynosi 130 €/MWh, wytwórca zwraca 30 €/MWh i także zostaje przy 100 €/MWh. W premii jednostronnej w drugim przypadku zarobiłby 130 €/MWh. Różnica pokazuje, że CfD stabilizuje przychód, ale odbiera możliwość zysku w okresach drogiej energii. Dla instalacji o kosztach wytwarzania bliskich cenie wykonania jest to korzystne, bo zmniejsza ryzyko, a dla instalacji elastycznych, które mogą sprzedawać energię w godzinach szczytu, bywa mniej atrakcyjne.

Zakres i terminy

Według art. 19d od 17 lipca 2027 r. bezpośrednie wsparcie cenowe nowych instalacji wytwarzających energię z wiatru, słońca, geotermii, wody bez zbiornika oraz z energii jądrowej ma przyjmować formę dwustronnego CfD lub równoważnego mechanizmu. Dla projektów hybrydowych na morzu termin to 17 lipca 2029 r.

Technologie spalania, czyli biogaz i biomasa, nie są wymienione. Oznacza to, że państwa mogą dalej wspierać je premią jednostronną, taryfą lub certyfikatami, pod warunkiem zgodności z wytycznymi CEEAG (zob. wpis o CEEAG) i z wymogami dyrektywy o OZE.

Znaczenie dla biogazu

Wyłączenie biogazu ma praktyczne konsekwencje. Po pierwsze, w aukcjach na wiatr i słońce stosowane będą wkrótce dwustronne CfD, a w koszykach biogazowych państwa mogą zachować premię lub taryfę. Po drugie, jeśli państwo zdecyduje się na wspólną aukcję, w której biogaz konkuruje z wiatrem i słońcem, to ostateczna konstrukcja kontraktu może objąć też biogaz, a wtedy wytwórca będzie musiał zwracać nadwyżki. Po trzecie, przepisy o elastyczności niekopalnej dają państwom podstawę do wspierania źródeł sterowalnych, co może być korzystne dla biogazowni pracujących w trybie szczytowym.

Praktyczny wniosek: inwestor w biogazownię powinien śledzić nie tyle sam art. 19d, ile krajowe projekty wdrażające reformę, bo to one zdecydują, czy biogaz trafi do koszyka z dwustronnym CfD, czy zachowa dotychczasowy model.

Co jest dobrowolne

Rozporządzenie wprowadza także elementy, które państwa mogą, ale nie muszą stosować. Należą do nich wsparcie dla elastyczności niekopalnej (przepisy dodane do rozporządzenia 2019/943) oraz zalecenia dotyczące szablonów umów PPA. Wytwórcy zyskują możliwość zawierania umów długoterminowych, które zabezpieczają ich przychody poza systemem aukcyjnym.

Wnioski

• Obowiązek dwustronnego CfD od 17 lipca 2027 r. dotyczy wiatru, słońca, geotermii, wody bez zbiornika i atomu, nie biogazu.
• Dla biogazu i biomasy o formie wsparcia nadal decyduje prawo krajowe w ramach CEEAG.
• Przychody ponad cenę wykonania mają trafiać do odbiorców, więc wytwórcy w CfD tracą „górę” w zamian za pewność dołu.
• Zakres obowiązku może się zmienić w kolejnych aktach, więc warto sprawdzać aktualny tekst w EUR-Lex.